Pluskwy bieliźniane i ich ukąszenia

 

Spośród wszystkich pasożytów człowieka owady krwiopijne są jednymi z najbardziej widocznych i przysparzających najwięcej kłopotów. Pluskwy są podwójnie nieprzyjemne, gdyż najchętniej osiedlają się w mieszkaniach ludzkich, jak najbliżej swojego głównego źródła pożywienia. Nic dziwnego, że w szczególnie zaniedbanych przypadkach są w stanie zamienić przytulne mieszkanie w pomieszczenie zupełnie niezdatne do zamieszkania.

Pluskwy łóżkowe – inaczej pluskwy domowe (łac. Cimex lectularius) – to bardzo rozpowszechniony gatunek domowych owadów krwiopijnych.

W zależności od stopnia nasycenia krwią pluskwa łóżkowa może różnić się zarówno rozmiarami, jak i odcieniami ubarwienia. Zapoznajmy się bliżej z wyglądem i cechami tego owada.

 

Jak wyglądają pluskwy łóżkowe

Wszystko w ciele pluskwy jest przystosowane do wysysania krwi z ciała człowieka. Na innych ssakach pluskwy praktycznie nie pasożytują.

Szeroki i płaski odwłok, mała główka, z której przedniej części wystaje kłujka, cienkie odnóża – te detale budowy ciała pluskwy świadczą o ich wysokiej specjalizacji i przystosowaniu właśnie do pasożytnictwa.

Dzięki płaskiemu odwłokowi pluskwę bardzo trudno jest rozgnieść nawet celowo. Staje się nieco bardziej podatna na uszkodzenia, gdy napije się krwi. Przez miliony lat ewolucji pluskwy utraciły skrzydła, co dodatkowo chroni je przed zgnieceniem przez poruszającą się we śnie ofiarę.

Owad na głodowym racjonale zwykle nie przekracza rozmiarów 3-4 mm i ma jasnoczerwone lub żółtawobrązowe ubarwienie ciała. Po sytym posiłku rozmiar tułowia pluskwy osiąga już 9-10 mm, a jej ubarwienie staje się krwistobrązowe z ciemnym połyskiem.

Szczęki pluskwy stanowią aparat kłująco-ssący i tworzą dwa kanały: szeroki, przez który pobierana jest krew, oraz wąski – do wydzielania śliny podczas ugryzienia, aby uczynić pobieraną krew bardziej płynną.

Pluskwy domowe żerują nocą. W ciągu jednej nocy owad jest w stanie wyssać tyle krwi, ile sam waży. Krew ssą zarówno dorosłe pluskwy, jak i ich larwy.

Sposób rozmnażania pluskiew domowych jest w pełni dostosowany nie tylko do pasożytniczego trybu życia, ale także do jak najszybszego zajmowania nowych terytoriów.

W organizmie samicy po kopulacji dziennie tworzy się do 5 jaj, a w ciągu życia jedna przedstawicielka rodu generuje do 500 jaj. Składa je praktycznie codziennie w ukrytych miejscach. Rozwój od jaja do dorosłego osobnika trwa średnio 4-6 tygodni.

Zazwyczaj pluskwy domowe żyją w całych koloniach, wśród których można spotkać zarówno osobniki dorosłe, jak i larwy wyglądające jak pomniejszone kopie dorosłych owadów o jaśniejszym ubarwieniu, a także nowe złoża jaj. Najczęściej takie skupisko pluskiew w sprzyjających warunkach rozwojowych wygląda jak jednolite, poruszające się pole w kolorze jasnobrązowym z szarawym odcieniem.

 

Jak odróżnić pluskwy domowe od innych owadów: wszy, kleszczy, karaluchów

Wśród owadów pluskwy domowe nie są jedynymi mieszkańcami ludzkich domostw. Spotykają się tutaj z karaluchami, pchłami, mrówkami, a sporadycznie z kleszczami. Jednak od wszystkich tych sąsiadów pluskwy różnią się dość znacznie.

• Przede wszystkim pluskwa domowa jest owadem nielatającym, o bardzo niewielkich (zdecydowanie mniejszych niż u dorosłych karaluchów) rozmiarach. Jej skrzydła są praktycznie nierozwinięte, dlatego pluskwy nie latają, co również odróżnia je od karaluchów.
• Od larw karaluchów, które również nie mają skrzydeł, pluskwy dość łatwo odróżnić jednolitym ubarwieniem: larwy karalucha szarego mają wyraźną jasnobrązową plamkę na głowotułowiu, a larwy karalucha czarnego są prawie zawsze większe od pluskiew.
• Pluskwy domowe nie tworzą oddzielnych „gniazd”, jak na przykład mrówki. Jednak ich złoża najczęściej znajdują się w pobliżu źródła pożywienia, w ukrytych miejscach (kanapy, łóżka, łączenia tapet, listwy przypodłogowe).
• Polowanie tych owadów odbywa się w nocy, co oznacza, że w przeciwieństwie do wszy, ślady ukąszeń pluskiew domowych zaczną swędzieć i zostaną odkryte rano, po nocnym śnie. Ponadto, jeśli wszy pasożytują głównie na owłosionych częściach ciała – na głowie, w pachwinach i pod pachami, to pluskwy przeciwnie, gryzą tylko na plecach, rękach i nogach – tam, gdzie włosów jest najmniej.
• Charakterystycznym „znakiem rozpoznawczym” pluskiew domowych jest ich specyficzny zapach wydzielany przez specjalne gruczoły tych owadów w celu odstraszania wrogów. W pomieszczeniu, w którym znajduje się co najmniej jedno gniazdo-kolonia pluskiew domowych, koniecznie pojawia się dość nieprzyjemny zapach przypominający słodkawy zapach sfermentowanych jagód.

 

Ukąszenia pluskiew domowych i ich charakterystyka

Skutki kontaktu pluskwy domowej z człowiekiem są zawsze bardzo widoczne. Jednak od razu odróżnienie ukąszenia pluskwy od ukąszenia innego owada nie zawsze jest możliwe.

Główną różnicą między ukąszeniami pluskiew domowych a ukąszeniami innych owadów jest ich specyficzne ułożenie – swoista ścieżka z 4-7 nakłuć, najczęściej na skórze.

Te pasożyty nie wykazują szczególnej wybiórczości, gryząc zarówno mężczyzn, kobiety, jak i dzieci. Ogólnie jednak, ze względu na cieńszą skórę i w konsekwencji lepszy zapach krwi, częściej atakują kobiety i dzieci. W ciągu nocy na ciele dorosłego człowieka przebywającego w pomieszczeniu zarażonym pluskwami domowymi może pojawić się do 300 ukąszeń!

Przede wszystkim w miejscu ukąszenia pluskwy pojawia się silny świąd oraz uczucie pieczenia. Osoba poszkodowana często myli te objawy z reakcjami alergicznymi, jednak przyjmowanie leków przeciwhistaminowych (przeciwalergicznych) nie przynosi ulgi.

Następnie pojawia się różowawy obrzęk z niewielkim opuchnięciem. Jeśli poszkodowany ma skłonność do reakcji alergicznych, rozmiary obrzęku będą stopniowo się zwiększać, a uczucie swędzenia i pieczenia będą dokuczać jeszcze przez długi czas. Co więcej, każdej nocy liczba ukąszeń będzie wzrastać, a wraz z nią nasilenie odczuwanych dolegliwości.

Do tej pory nie ustalono jednoznacznie, czy pluskwy są nosicielami chorób zakaźnych, tak jak na przykład kleszcze i komary. Jednak ze 100% pewnością nie można dziś stwierdzić, że niemożliwe jest przenoszenie takich chorób jak wirusowe zapalenie wątroby typu B, dur brzuszny, a nawet HIV.

 

Gdzie żyją pluskwy domowe i jak ich szukać?

Pluskwy domowe prowadzą nocny tryb życia, dlatego można je wykryć przede wszystkim po śladach ich działalności: ukąszeniach na skórze, a także po pojawieniu się małych plamek krwi i odchodów owadów na pościeli lub ubraniach.

I jeszcze: można tępić pluskwy na różne sposoby. Można przez pół roku używać nieskutecznych środków, a można od razu tępić je sprawdzonymi metodami i preparatami...

Jeśli natomiast szukać pluskiew domowych w ciągu dnia, to przede wszystkim należy zajrzeć w zakamarki: do wnętrza kanap, łóżek, w szczeliny tapet i pod nie, w szpary w podłodze i ścianach, a także na półki z książkami. Różnorodność miejsc kryjówek kolonii tych pasożytów sprawia, że trzeba będzie obejrzeć praktycznie całe mieszkanie – od ubrań po elektronikę (na przykład głośniki z drewnianą obudową). Zgodnie ze swoją nazwą mogą chować się w fałdach pościeli i w ubraniach. Jednakże w tych miejscach częściej spotyka się pojedyncze osobniki, a gniazda znajdują się w bezpieczniejszych i bardziej ukrytych miejscach (tak więc pozbycie się pluskiew poprzez ich okazjonalne miażdżenie jest praktycznie niemożliwe).

Ważne jest to, że nawet wczorajszy brak pluskiew w mieszkaniu wcale nie oznacza, że właściciele są dziś przed nimi bezpieczni. Pluskwy są dość mobilne i z łatwością przemieszczają się od sąsiadów. Co więcej, z równą łatwością zasiedlają zarówno pomieszczenia w złym stanie sanitarnym, jak i mieszkania po świeżym, nowoczesnym remoncie, regularnie sprzątane. Dlatego nikt nie jest uodporniony na spotkanie z nimi.

 

Jakie bywają domowe pluskwy i jak rozpoznać ich pojawienie się w mieszkaniu

 

Pomocny film o tym, jak wykryć pluskwy domowe