O kleszczach
Kleszcze to różnorodna i złożona grupa pajęczaków. W jej skład wchodzą różnorodne przedstawiciele, którzy mogą żywić się sokami roślinnymi, gnijącą materią organiczną, krwią zwierząt, przyczepiając się zarówno z zewnątrz, jak i wewnątrz jam ciała. Wśród całej różnorodności gatunków i form życiowych są również te, które są niebezpieczne dla człowieka, ponieważ mogą wyrządzać znaczne szkody naszemu zdrowiu. Należą do nich przede wszystkim kleszcze pasożytnicze (rząd Parasitiformes), które przyjrzymy się bliżej…
Kleszcz uszny to niebezpieczny pasożyt, często atakujący psy, koty, króliki i inne zwierzęta domowe, wywołując u nich chorobę zwaną otodektozą (inaczej świerzb uszny). Pies może zarazić się kleszczami otodektozy wszędzie: podczas spaceru w parku, skwerze, na podwórku. Choroba rozwija się szybko i charakteryzuje się bólem oraz silnym swędzeniem uszu, którym towarzyszy obfite wydzielanie z przewodów słuchowych lepkiej brązowej masy, dosłownie rojącej się od pasożytów i ich jaj, mogącej prowadzić do zakażenia innych pupili. Jeśli leczenie nie zostanie rozpoczęte na czas, choroba może prowadzić do całkowitej głuchoty, a nawet śmierci zwierzęcia.
Kleszcze uszne są szeroko rozpowszechnionymi pasożytami zwierząt domowych i dzikich. Dla człowieka na ogół nie są bardzo niebezpieczne, choć odnotowano przypadki pasożytowania kleszcza Otodectes cynotis również u ludzi. Jeśli choroba zostanie zaniedbana, rozwijają się ropne zapalenia ucha – obserwuje się ropienie w uchu wewnętrznym, co często prowadzi do rozprzestrzenienia stanu zapalnego i przejścia w zapalenie opon mózgowych. Dalej szczegółowo omówimy interesujące cechy biologii kleszczy usznych oraz skuteczne metody walki z tymi pasożytami.
Kiedy człowiek znajdzie na ciele przyczepionego kleszcza, natychmiast pojawia się pytanie, czy pasożyt jest zakażony wirusem kleszczowego zapalenia mózgu, czy nie. Od tego, czy kleszcz jest zakażony, zależą dalsze działania: na przykład, czy trzeba oddać krew na przeciwciała przeciwko infekcji i czy należy przeprowadzić doraźną profilaktykę KZM poprzez zastrzyki immunoglobulin. O tym, czy można odróżnić kleszcza zakażonego od niezakażonego bez oddawania pasożyta do analizy, porozmawiamy dalej.
Kleszcz psi (Ixodes ricinus) jest jednym z najliczniejszych i najbardziej rozpowszechnionych przedstawicieli grupy kleszczy twardych. Podobnie jak wszystkie inne gatunki tej grupy, jest niebezpiecznym pasożytem, który żywi się krwią ponad 100 gatunków zwierząt. Wśród jego żywicieli ważną rolę odgrywają człowiek i zwierzęta domowe, dlatego nazwa „psi” w żaden sposób nie odzwierciedla preferencji pokarmowych pasożyta…
Kleszcze z rodziny Trombiculidae to stosunkowo słabo poznana, obszerna rodzina stawonogów. Dorosłe osobniki są drapieżnikami wolno żyjącymi w glebie i nie stanowią zagrożenia dla człowieka, natomiast ich larwy to aktywne pasożyty, które mogą żerować na krwi ludzi i zwierząt domowych. Ukąszenia tych kleszczy są bolesne i zwykle mają charakter masowy. Takie kontakty są niebezpieczne także dlatego, że te czerwone kleszcze są nosicielami patogenów gorączki tsutsugamushi – poważnej choroby ogniskowej wywoływanej przez riketsje…
Kleszcze będące nosicielami groźnych chorób można spotkać nie tylko w dzikich lasach, ale także całkiem blisko ludzkich siedzib – w parkach miejskich, małych zagajnikach, na działce lub w ogrodzie. O tym, gdzie dokładnie w różnych lokalizacjach żyją kleszcze, czy potrafią skakać z drzew i jak zminimalizować ryzyko kontaktu z nimi, porozmawiamy dalej…
Dziś dla przeciętnego człowieka słowo „kleszcz” kojarzy się przede wszystkim właśnie z kleszczami z rodziny Ixodidae. I nie jest to zaskakujące – Ixodidae są najbardziej znane (choć niestety) spośród swoich pobratymców ze śmiertelnego zagrożenia, jakie mogą stanowić dla człowieka. To właśnie kleszcze z rodziny Ixodidae są wektorami kleszczowego zapalenia mózgu, które wciąż stanowi zagrożenie dla życia milionów ludzi. Ponadto, ogólnie rzecz biorąc, ta grupa pasożytów jest bardzo specyficzna i interesująca ze względu na wiele unikalnych cech swojej biologii…
Usunięcie wbitego w skórę kleszcza jest dość prostym zabiegiem, który można przeprowadzić dosłownie w ciągu minuty bezpośrednio na łonie natury. Niemniej jednak często wykonuje się go z pewnymi błędami, które grożą zwiększeniem ryzyka zakażenia chorobami odkleszczowymi lub konsekwencjami w postaci ropienia skóry. Zobaczmy, jak można szybko i bezpiecznie usunąć kleszcza ze skóry i obejść się przy tym bez skomplikowanych czynności…
Wiele osób nawet nie zdaje sobie sprawy, ile dziesiątek, a nawet setek gatunków kleszczy żyje dosłownie obok nas i wpływa nie tylko na nasze zdrowie, ale także na działalność gospodarczą. I nie chodzi tu tylko o kleszcze z rodziny Ixodidae (zwane potocznie leśnymi). Roztocze kurzu domowego, żyjące praktycznie w każdym domu, świerzbowce wywołujące świerzb, nużeńce, którymi do 50. roku życia zarażeni są praktycznie wszyscy ludzie na świecie, przędziorki, rozmnażające się niezauważenie na roślinach domowych, a także w ogrodach i sadach – te stworzenia są właściwie wszechobecne…