Ojczyzną karalucha amerykańskiego, noszącego piękną łacińską nazwę Periplaneta Americana, jest daleka Afryka. Już w XVII wieku, podczas nawiązywania stosunków gospodarczych między krajami, z kontynentu afrykańskiego do Ameryki, wytyczonymi szlakami morskimi, płynęły statki, dostarczając egzotyczne towary, złoto i niewolników.
W skrzyniach z zapakowanymi towarami, wraz z przedmiotami handlowymi, podróżowali rdzenni mieszkańcy tropikalnych regionów – wszechobecne owady. Tą samą drogą, z produktami rolnymi (cukrem kubańskim), karaluch, nazwany później amerykańskim, przedostał się do Europy i rozprzestrzenił po kontynencie z godną pozazdroszczenia szybkością.
Zadecydowała o tym doskonała zdolność przystosowawcza Periplanety do wszelkich warunków życiowych. Typowe środowisko życia karalucha amerykańskiego, gorące tropikalne lasy, z powodzeniem zastąpiło ludzkie mieszkanie.
Karaluch amerykański – obywatel świata
Prawdziwy kosmopolita, rozprzestrzeniony na całym świecie, karaluch amerykański konkuruje jednak z przedstawicielami innych gatunków i zwykle nie zamieszkuje z nimi tego samego terytorium. Ulubionym miejscem pobytu są ciepłe systemy kanalizacyjne, obudowy rur kanalizacyjnych i szklarnie.
Jeśli za siedlisko wybrano miejsce na wolności, to jest to ciepłe i wilgotne schronienie, niedaleko od osady ludzkiej. Owady z łatwością rozprzestrzeniły się również w dość zimnych rejonach Europy i Rosji, wybierając do zamieszkania domy mieszkalne i budynki przemysłowe z odpowiednimi warunkami – wilgotnością i temperaturą.
Duże budynki z kanałami wentylacyjnymi również są całkowicie odpowiednim miejscem do zadomowienia się i szybkiego powiększania kolonii karaluchów amerykańskich.
- Karaluch amerykański jest wszystkożerny. Preferując odpadki i resztki ludzkiego jedzenia, może żywić się również świeżymi produktami rolnymi, papierem, tkaniną, śmieciami ze szpar w podłodze, mydłem, wyrobami skórzanymi, materią organiczną pochodzenia roślinnego i zwierzęcego.
- Unikalna zdolność przystosowawcza pozwala mu znosić nawet podwyższone promieniowanie. Dawka śmiertelna dla karalucha jest 15 razy wyższa niż dla człowieka.
- Ciało dorosłego karalucha amerykańskiego, jak widać na zdjęciu, ma długi, wydłużony kształt, błyszczący czerwony lub brązowo-czekoladowy pancerz chitynowy oraz zwinne, długie, członowane odnóża. Jest to dość duży owad, którego długość może dochodzić do 5 cm.
- Skrzydła są dobrze rozwinięte. Periplaneta Americana to latający gatunek karalucha.
Rozmnażanie karalucha amerykańskiego
Owady te żyją w koloniach i w sprzyjających warunkach ich liczebność stale wzrasta. Ich rozmnażanie w pomieszczeniach z wystarczającą ilością pożywienia, optymalną temperaturą i wilgotnością odbywa się przez cały rok.
Dorosłe samce karalucha amerykańskiego mają na końcu odwłoka płytkę genitalną z symetrycznie ułożonymi stylikami. Samice posiadają w swoim ciele ootekę – worek jajowy, specjalną skórzastą kapsułę, do której składane jest jajo.
Typowa liczba jaj wynosi 12-16. Ooteka karalucha powstaje z pojedynczych jaj, które okresowo przesuwają się jajowodem do komory jajowej, gdzie sklejają się ze sobą za pomocą specjalnej lepkiej wydzieliny, tworząc kapsułę.
Samica karalucha amerykańskiego chowa złożoną ootekę w ustronnym miejscu. Jajo rozwija się w larwę w ciągu 20 dni w sprzyjających warunkach.
I jeszcze: Stary, dobry Karbofos zwalcza karaluchy na medal - zobaczcie nasze wideo...
Dorosły osobnik karalucha nazywany jest imago. Cykl rozwojowy karaluchów jest niezupełny. Charakteryzuje się trzema stadiami: jajo, larwa i imago. Larwę karalucha nazywa się także nimfą. Czas trwania każdego stadium zależy bezpośrednio od czynników zewnętrznych i nie ma stałej wartości.
Przy zachowaniu wszystkich korzystnych warunków pełny cykl rozwojowy karalucha amerykańskiego wynosi 600 dni, z czego 400 dni przypada na stadium imago. Niekorzystne warunki do rozmnażania i rozwoju, takie jak niska wilgotność i temperatura oraz brak wystarczającej ilości pożywienia, mogą wydłużyć cykl rozwojowy owada do 4 lat!
Każda samica karalucha amerykańskiego jest w stanie złożyć w ciągu życia do 90 ootek. Wraz z rozpoczęciem okresu reprodukcyjnego samica może produkować 2 ooteki tygodniowo.
W stadium larwalnym owad przechodzi okres linienia 9 razy, z których każdy czyni go coraz bardziej podobnym do dorosłego osobnika. Larwę od dorosłego karalucha odróżnia brak skrzydeł oraz narządów rozrodczych.
„Przedszkolem” dla pierwszych dwóch-trzech tygodni po wykluciu opiekuje się jednocześnie kilka dorosłych samic. Pomagają one w adaptacji młodych do środowiska.
Patrząc na zdjęcie, łatwo stwierdzić, że zarówno larwy, jak i dorosłe osobniki karalucha amerykańskiego prowadzą ten sam tryb życia w obrębie wspólnej kolonii.
Przy temperaturze otoczenia poniżej 0 stopni Celsjusza karaluchy i ich larwy zapadają w anabiozę, ich życie zamiera, a przy dalszym spadku temperatury możliwa jest ich śmierć.
Mimo że praktycznie wszystkie gatunki karaluchów rozmnażają się poprzez kopulację, istnieją gatunki rozmnażające się przez partenogenezę, czyli komórka jajowa osobnika dorosłego rozwija się w organizmie bez zapłodnienia. W ten sposób może rozwijać się również kolonia karalucha amerykańskiego. Co ciekawe, gatunek ten jest również zdolny do klasycznego sposobu rozmnażania.
Karaluch amerykański. Korzyści i szkody
Szybkość rozmnażania karalucha amerykańskiego, jego szybki wzrost i preferencje smakowe zwierząt terrariowych stały się podstawą do hodowli tego gatunku w warunkach domowych.
Karaluchy hoduje się w dużych plastikowych pojemnikach lub szklanych akwariach, z obowiązkowym szczelnym przykryciem. Jest to konieczne ze względu na zdolność owada do łatwego wspinania się po gładkich, śliskich powierzchniach, aby uniknąć utraty kontroli nad kolonią.
Konieczna jest również wentylacja – wtopiona siatka o drobnych oczkach. Na dno układa się torf, trociny, podłoże kokosowe, aby imitować naturalne warunki. Pożywieniem są suche i soczyste karmy – otręby owsiane, suchary, karmy akwariowe oraz starte lub rozdrobnione warzywa i zioła.
Dla wszystkich gatunków jaszczurek i płazów karaluchy amerykańskie są uniwersalnym pokarmem.
Jednak dla zwykłych ludzi karaluchy są szkodnikami, potencjalnymi nosicielami różnych chorób. Wydzielane przez samice feromony płciowe są uważane za najsilniejszy alergen dla osób wrażliwych i mogą wywoływać ataki astmy oraz trudne formy atopowego zapalenia skóry. Alergię wywołują również fragmenty chitynowego pancerza, okresowo zrzucanego przez owada.
Karaluch może nawet boleśnie ugryźć śpiącego człowieka, zwiększając ryzyko zakażenia bakteriami chorobotwórczymi.
Istnieją różne metody pozbycia się karaluchów amerykańskich. Jednym z możliwych sposobów jest silne schłodzenie pomieszczenia, czyli wymrażanie. Oczywiście jest to możliwe tylko w chłodnej porze roku w regionach z mroźną zimą. Należy otworzyć wszystkie drzwi i okna w pomieszczeniu.
Wymrażanie mieszkania w znacznym stopniu lub całkowicie pozbędzie się owadów, ale należy uważać, aby nie popękały grzejniki.
Jeżeli ta opcja Panu/Pani nie odpowiada, warto zwrócić uwagę na nowoczesne środki przeciw karaczanom, które są niemal równie skuteczne zarówno wobec karaczanów rudych (prusaków), jak i ich amerykańskich „kuzynów”. Więcej na ten temat można przeczytać w dziale „Środki na karaczany” na tej stronie.
Amerykańskie karaczany w mieszkaniu
