Skąd w domu biorą się mrówki i czy należy się ich obawiać

Aby zrozumieć, skąd biorą się mrówki domowe, należy przede wszystkim dobrze poznać ich tryb życia i wymagania dotyczące warunków bytowania. Mrówki w domu mogą pojawić się zarówno przypadkowo, jak i być jego stałymi mieszkańcami.

Ogólnie rzecz biorąc, w warunkach Rosji gatunki mrówek domowych są dość nieliczne. Należą do nich:

1. Mrówki faraona – te małe mrówki są jednymi z najpospolitszych szkodników domowych. Nie są w stanie żyć w warunkach dzikiej przyrody w strefie umiarkowanej, dlatego w naszym kraju występują tylko w ludzkich mieszkaniach.
2. Mrówki domowe złodzieje, przystosowane bardziej do życia w naturze niż w pomieszczeniach.

U obu tych gatunków robotnice mają zwykle żółty kolor, często z odcieniem pomarańczowo-czerwonego. Natomiast czerwone mrówki w domu to prawie zawsze przypadkowi goście, którzy nie mogą zaszkodzić produktom. Niemniej jednak, jeśli takie zupełnie niedomowe mrówki pojawiły się w pomieszczeniu, należy dowiedzieć się, skąd się biorą i zablokować drogi ich przedostawania się, aby nawet pojedyncze owady nie wpełzały do domu.

Uwaga

Czerwone mrówki domowe nie występują w Rosji. Wszystkie mrówki, które są w stanie osiedlać się i rozmnażać w ludzkich mieszkaniach, mają kolor żółty lub rudawy. Niezwykle rzadko w drewnianych domach położonych w lasach, na łączeniach belek, osiedlają się czerwone mrówki-drwalnice, ale z powodu takich pojedynczych przypadków nie można nazwać ich mrówkami domowymi.

 

Mrówki domowe i przypadkowi goście

Mrówka domowa dość wyraźnie różni się od dzikiej, przypadkowo wnikającej do pomieszczenia.

Na zdjęciu poniżej pokazane są mrówki domowe, zwane również faraonowymi:

Rozmiar każdej takiej mrówki robotnicy wynosi zaledwie 2-3 mm. Ma ona rude lub żółtawe ciało. W większości przypadków mrówki domowe należą właśnie do tego gatunku. A jeśli w domu pojawiły się małe mrówki, a mieszkanie znajduje się powyżej trzeciego piętra – to prawie na pewno są to mrówki faraonowe.

Na następnym zdjęciu widać, jak wyglądają mrówki domowe-złodziejki:

Żółte mrówki domowe-złodziejki zazwyczaj nie są tak liczne jak mrówki faraonowe. Zwykle pojawiają się w domach prywatnych i na daczach, najczęściej w piwnicach i suterenach – w naturze osiedlają się w ziemi obok mrowisk innych gatunków mrówek. W budynkach wielorodzinnych te małe owady mogą osiedlać się w pomieszczeniach na pierwszych dwóch-trzech piętrach.

W efekcie właściciele często dziwią się, skąd biorą się te małe mrówki w domu – okazuje się, że ich młode samice przychodzą z zewnątrz, znajdują ustronne miejsca w pomieszczeniu lub obok niego i zakładają kolonię, z której osobniki robotnice regularnie wbiegają do mieszkania.

Na fotografii – mrówki domowe-złodziejki:

To ciekawe

Mrówka złodziejka swoją nazwę zawdzięcza nie skłonności do kradzieży produktów, lecz temu, że w naturze pasożytuje w gniazdach większych gatunków, kradnąc gospodarzom pożywienie i potomstwo, a następnie chroniąc się we własnych małych norkach, które są zbyt małe, aby duże mrówki mogły do nich wejść. Te małe mrówki domowe są bardzo elastyczne w wyborze pokarmu i mogą łatwo żyć bez dostępu do innych gniazd, co właśnie ma miejsce w mieszkaniu człowieka.

Mrówki leśne (czerwone mrówki leśne) pojawiają się w pomieszczeniach albo przypadkowo podczas poszukiwania pożywienia – w przypadku domu jednorodzinnego – albo są przynoszone przez samych mieszkańców wraz z produktami spożywczymi i przedmiotami. Rodzime czerwone mrówki nie mogą stale żyć w domu, ponieważ nie znajdują tam wystarczającej ilości pożywienia. Przypadkowo do mieszkania mogą trafić również inne mrówki – czarne mrówki ogrodowe, mrówki ciesielskie, a czasem nawet żniwiarki.

Wszystkie one są znacznie większe od mrówek faraona i nigdy nie zakładają tutaj swoich gniazd.

 

Skąd biorą się te szkodniki?

Mrówki faraona stale żyją w ogrzewanych pomieszczeniach — w zasadzie nie są w stanie przetrwać zimnej pory roku na zewnątrz. Te mrówki domowe pojawiają się w pomieszczeniach z kilku powodów:

1. Zainfekowanie sąsiednich mieszkań, piwnic lub strychów — z rozwijających się kolonii owady po prostu rozpraszają się do nowych pomieszczeń w poszukiwaniu pożywienia i miejsc do zakładania nowych gniazd. W budynku wielorodzinnym jedna kolonia może mieć gniazda na kilku piętrach w dziesiątkach mieszkań, przedpokojów i pomieszczeń technicznych. Często przedostają się do mieszkania z przewodów wentylacyjnych i zsypów na śmieci.
2. Możliwe jest również przeniesienie królowej lub całego gniazda do pomieszczenia wraz z meblami, sprzętem AGD, produktami spożywczymi. Właśnie w ten sposób te mrówki domowe rozprzestrzeniły się na całym świecie.

Uwaga

Czasami warto dokładnie sprawdzić, czy mrówki rzeczywiście zadomowiły się w domu, czy to fałszywy alarm. Zdarza się na przykład, że w worku ziemniaków do mieszkania trafia kilkadziesiąt mrówek leśnych, które rozłażą się po wszystkich pomieszczeniach, ale w ciągu kilku dni lub tygodnia giną. O tym, że mrówki zadomowiły się w domu, można mówić tylko wtedy, gdy spotyka się je regularnie przez kilka tygodni.

Mrówki złodziejki przedostają się do domu tylko z zewnątrz lub z piwnic. Nie są w stanie zajmować swoimi koloniami ogromnych przestrzeni i rzadko tworzą gniazda potomne w pomieszczeniach.

Jak już wspomniano powyżej, czasami w ścianach drewnianego domu mogą założyć swoją kolonię mrówki drzewożerne – jest to charakterystyczne dla starych budynków.

 

Jakie zagrożenie stanowią mrówki w domu?

Domowe mrówki faraona nie gryzą. Ich żuwaczki są zbyt małe i słabe, aby uszkodzić skórę człowieka. Dlatego ukąszenia mrówki domowej są raczej fikcją, a za zdjęcia ich zwykle podaje się fotografie ukąszeń pcheł lub pluskiew.

Opinia

«Od ostatniego tygodnia w nocy gryzą mnie jakieś owady. Proszę powiedzieć, jak wyglądają ukąszenia domowych mrówek i czy w ogóle gryzą one człowieka. Wygląda na to, że nie ma pcheł ani komarów w domu, tylko mrówki. Na nogach ciągle pojawiają się czerwone plamy, które bardzo swędzą».

Maria, Semipałatyńsk

Naprawdę gryzą tylko dzikie mrówki przypadkowo wprowadzone do pomieszczeń z zewnątrz. Typowe mrówki drzewożerne, czerwone mrówki leśne, mrówki żniwiarki – wszystkie są dość duże i w razie zagrożenia mogą boleśnie ugryźć. Ogólnie rzecz biorąc, zdarza się to bardzo rzadko, ponieważ te gatunki mrówek rzadko pojawiają się w domach. I na pewno nie będą gryźć w nocy.

Zagrożenie ze strony mrówek domowych (faraona) nie polega na ich ukąszeniach, ale na innych czynnikach związanych z ich działalnością życiową:

1. Mrówki te przenoszą drobnoustroje chorobotwórcze na nóżkach ze zsypów, toalet i pomieszczeń technicznych do mieszkania.
2. Psują produkty spożywcze w pomieszczeniu.
3. Tworzą własne magazyny zapasów żywności w różnych miejscach budynku mieszkalnego, gdzie produkty ostatecznie się psują i powodują pojawianie się i rozmnażanie pleśni i mikroorganizmów.
4. Ponadto mrówki faraona w różnych miejscach mieszkania tworzą własne miejsca przechowywania odpadów i odchodów, dokąd wynoszą wszystko, co zbędne z gniazd.

Zatem małe żółte mrówki w domu mogą być nosicielami różnych drobnoustrojów na produkty spożywcze, chociaż niewiele wiadomo na pewno o ich znaczeniu epidemiologicznym. W każdym razie, jeśli w domu pojawią się mrówki, tylko pogorszą warunki sanitarne w pomieszczeniu.

To ciekawe

Zgodnie z ludowymi wierzeniami mrówki w domu są bardzo dobrą wróżbą. Owady te są znane ze swojej pracowitości i skłonności do nieustannego rozmnażania się i powiększania zapasów żywności. Dlatego uważa się, że jeśli w domu pojawią się mrówki, zawsze będzie tam dostatek i zgoda.

 

Niewiele biologii: jak i gdzie żyją mrówki domowe

Jak wszyscy ich krewni, mrówki domowe żyją w koloniach. Jedna kolonia może łączyć wiele gniazd znajdujących się w różnych pokojach, mieszkaniach i pomieszczeniach gospodarczych.

U mrówek faraona w każdym gnieździe może żyć kilka królowych i setki, a czasem tysiące mrówek robotnic. Wszystkie gniazda jednej kolonii są ze sobą połączone: mrówki robotnice mogą przenosić czerw i pokarm z jednego gniazda do drugiego, a cała kolonia działa jak jeden żywy organizm.

U mrówek złodziejek w jednym gnieździe może żyć tylko jedna królowa, po której śmierci kolonia wymiera lub w rzadkich przypadkach jedna z rozmnażających się córek zmarłej królowej osiedla się w nim. Mrówki złodziejki nie budują sieci gniazd, a jedna kolonia zwykle gnieździ się w jednym ukryciu.

To ciekawe

Gniazdo mrówek domowych może znajdować się wszędzie – za opaskami i listwami przypodłogowymi, pod meblami i wewnątrz nich, bezpośrednio w produktach spożywczych, w sprzęcie AGD, w gniazdkach elektrycznych, w szczelinach ścian i między stropami na balkonach, czasem nawet w wiszącej bez użytku odzieży. Takie osobliwe mrowisko zajmuje niewiele miejsca i może zmieścić się nawet w kieszeni kurtki.

Gniazdo zakłada młoda zapłodniona królowa. Odróżnienie jej od mrówek robotnic jest proste – jest około półtora razy większa, u mrówek złodziejek ma ciemnobrązowe ubarwienie z dwoma żółtymi przewężeniami na odwłoku. Królową mrówek domowych można znaleźć tylko w gnieździe – nigdy z niego nie wychodzi.

Na zdjęciu – królowa mrówek złodziejek:

A tutaj – kilka królowych mrówek faraona w jednym gnieździe:

Młoda matka zazwyczaj znajduje ustronne miejsce, dogodne do założenia nowej kolonii, i składa tam pierwsze kilka jaj. To ona karmi larwy wydzieliną gruczołów ślinowych. Pierwsze mrówki robotnice zaczynają aktywnie poszukiwać pożywienia, karmią nowe larwy i samą matkę, przejmując obowiązki związane z opieką nad gniazdem, a matka staje się po prostu generatorem nowych jaj.

Gdy kolonia staje się wystarczająco duża, zaczynają pojawiać się w niej młode samice i samce. U mrówek faraona kopulują one na miejscu, w gnieździe, a młode matki mogą pozostać tutaj, składając jaja wraz ze starymi samicami, lub mogą się rozpełzać i szukać miejsc do tworzenia nowych kolonii. U mrówek złodziejek wszystkie samice opuszczają gniazdo i tylko w rzadkich przypadkach bardzo duża kolonia dzieli się na dwie części, z których jedna odchodzi wraz z młodą matką.

Wypełzające z gniazda w poszukiwaniu nowego schronienia samice – to właśnie te mrówki ze skrzydłami, które czasami można spotkać w domu. W środku lata do domu mogą przedostawać się takie młode samice z zewnątrz. Jeśli nie zostaną wyniesione z powrotem, znajdą ustronne miejsca i za kilka miesięcy nagrodzą gościnnych właścicieli mieszkania w pełni uformowaną kolonią.

Mrówki domowe rozmnażają się bardzo szybko. W ciągu kilku miesięcy w nowym gnieździe pojawia się już do stu owadów, a w ciągu roku kolonia często rozrasta się do liczby kilku tysięcy mrówek.

Głównym pożywieniem mrówek w domu są zwykłe produkty spożywcze przeznaczone dla ludzi. Owady te są wszystkożerne, a jako pokarm nadaje się im każda żywność sucha, pieczywo, warzywa i owoce, wyroby cukiernicze. Szczególnie mrówki domowe lubią cukier oraz wszelkie suche produkty pochodzenia zwierzęcego – karmę dla zwierząt i ryb akwariowych, mieszanki paszowe, suszone mięso i ryby.

Mrówki robotnice domowe żyją od kilku tygodni do kilku miesięcy, a samice – do roku. Długość ich życia silnie zależy od temperatury (przy niższych temperaturach jest dłuższa) oraz diety. Optymalne warunki życia mrówek domowych to temperatura w pomieszczeniu około 30°C i wilgotność względna powietrza od 50% do 80%.

 

Co robić, jeśli w domu pojawiły się mrówki

Jeśli w Państwa domu pojawiły się mrówki, należy je szybko i jak najdokładniej wytępić. Co więcej, trzeba zacząć to robić jak najwcześniej, aby walczyć z jednym małym gniazdem zamiast z ogromną kolonią w całym mieszkaniu, która może się utworzyć, jeśli nie zostaną podjęte odpowiednie środki na czas.

Bardzo skuteczne przeciwko mrówkom domowym są specjalne preparaty owadobójcze:

• Środki aerozolowe w puszkach – Raptor, Raid, Combat, Dychlorfos dowolnej marki. Są wygodne w użyciu, stosunkowo niedrogie i doskonale działają przy oprysku znalezionych gniazd. A jeśli gniazdo jest niedostępne, należy opryskać powierzchnie wokół niego.
• Koncentraty do rozcieńczania i późniejszego oprysku w formie sprayu (Delta Zona, Palacz, Tetrix, Get, Kakaracha, Karbofos, Sinuzan i inne). Są one zazwyczaj skuteczniejsze od aerozoli, ale bardziej skomplikowane w użyciu. Niektóre preparaty mogą być niebezpieczne dla człowieka i mają silny nieprzyjemny zapach, dlatego lepiej wybierać bezpieczne środki, przystosowane do użytku domowego i bezwonne (na przykład Lambda Zona, Delta Zona, Get). Bardzo skuteczne jest również opryskiwanie takich preparatów strychów, zsypów na śmieci i piwnic.
• Proszki owadobójcze (pyły) – na przykład proszek Złocień, Fenaksyn, Czysty Dom. Rozsypuje się je w miejscach najczęstszego pojawiania się owadów, ale działają znacznie wolniej niż płynne środki owadobójcze. Równie dobrze na mrówki działają kredki (np. Maszeńka), ale u owadów może wykształcić się odporność na niektóre z nich.
• Żele to być może optymalne środki do zwalczania mrówek. Nakłada się je liniami w miejscach częstego pojawiania się owadów i w pobliżu ich gniazd, a mrówki zanoszą krople zatrutego żelu do gniazda, same się trują i trują matki oraz larwy. Najbardziej znane są żele Globol (środek niemiecki), Szturm, Fas, Dochloks i inne.
• I wreszcie środki domowe. Bardzo skuteczne przeciw mrówkom są boraks i kwas borowy, drożdże namoczone w wodzie lub dodane do dżemu. Dobrze działają również nafta i terpentyna przy zalewaniu nimi wszystkich gniazd znalezionych w domu (należy jednak pamiętać, że te ciecze są bardzo łatwopalne i silnie pachną).

Mrówki boją się niektórych zapachów i substancji. Na przykład opuszczają pomieszczenia, w których stale pachnie czosnkiem. Unikają również miejsc, w których rozlany jest olej słonecznikowy. Jednak używanie tych środków do ich zwalczania jest zajęciem generalnie mało skutecznym.

Podczas opryskiwania pomieszczeń przeciw mrówkom należy pamiętać, że im więcej powierzchni zostanie pokrytych środkiem owadobójczym, tym mniejsze będą szanse mrówek na przeżycie. Jeśli mrówki zaatakowały budynek wielomieszkaniowy, walka z nimi w jednym mieszkaniu będzie tymczasowa – owady będą stale wracać od sąsiadów.

W takich przypadkach trzeba albo walczyć ze szkodnikami w całym budynku, jednocześnie opryskując klatki schodowe, strych i piwnicę, albo wezwać służby dezynsekcyjne. Te ostatnie są skuteczne również do oczyszczenia jednego mieszkania: jeśli w domu pojawiły się mrówki, po wezwaniu dezynsektorów właściciele prawie nie muszą nic robić – całą pracę wykonają profesjonaliści. Jednak zazwyczaj taka przyjemność kosztuje więcej niż samodzielna walka.

Odstraszacze ultradźwiękowe i elektromagnetyczne są bezużyteczne wobec mrówek. Oczywiście nie przyniesie rezultatu również modlitwa ani zaklęcie przeciwko mrówkom domowym, które, jak pokazuje praktyka (i to jest zdumiewające), wciąż bywają stosowane przez mieszkańców wsi.

 

Środki profilaktyczne

Aby mrówki nie pojawiły się w domu (w tym ponownie, po skutecznej procedurze ich zwalczania), należy zablokować drogi ich przedostawania się i zorganizować profilaktyczną ochronę pomieszczenia. W tym celu:

1. Uszczelniane są wszystkie połączenia rur oraz ich wejścia w ściany, sufity i podłogi w kuchni oraz łazience.
2. Starannie szpachluje się ściany na balkonach.
3. W mieszkaniu utrzymywana jest czystość, regularnie usuwane są resztki jedzenia ze stołu, przeprowadzane jest sprzątanie na mokro we wszystkich bez wyjątku pomieszczeniach.
4. W pobliżu okien, drzwi i kanałów wentylacyjnych rozwieszane są sekcje przeciw owadom o zapachu cytrusów.

Przydaje się również okresowe rozmawianie z sąsiadami. Jeśli ktoś z nich walczy z mrówkami lub się na nie skarży, zawsze należy być czujnym i gotowym do szybkiego działania przy pierwszym przedostaniu się owadów do domu. W ten sposób problem zarażenia mieszkania można rozwiązać już na wczesnym etapie.

 

Przykład bardzo nietypowego miejsca, które mrówki wybrały do założenia swojego gniazda w domu

 

Ciekawe wideo: dlaczego trudno jest pozbyć się mrówek domowych i jak z nimi walczyć