Mrówki faraona i walka z nimi

Mrówki faraona (często błędnie nazywane «mrówki faraonowe») – to jedyny gatunek tropikalnych mrówek, któremu udało się rozszerzyć swój zasięg daleko na północ i południe poprzez kolonizację ludzkich domów. Dziś mrówka faraona stała się prawdziwym kosmopolitą, rozprzestrzeniając się praktycznie na wszystkich kontynentach świata i stając się zmorą milionów mieszkańców mieszkań i domów.

Historyczną ojczyzną mrówki faraona są Indie. Dzięki swojej bezpretensjonalności, małym rozmiarom i pewnym cechom biologii, właśnie ten owad zdołał opanować do życia statki żeglarzy, a następnie – miasta portowe. A już z nich rdzawi zdobywcy rozpoczęli zwycięski marsz w głąb każdego kraju, do którego przypadkowo docierali.

To ciekawe

Swoją nazwę mrówki faraona zawdzięczają temu, że po raz pierwszy zostały schwytane w egipskich piramidach już w XVIII wieku. Niemal natychmiast po tym owady zostały opisane przez Linneusza, który uznał, że Egipt jest ich ojczyzną, a same mrówki nazwał faraonowymi.

Dziś większość badaczy skłania się do opinii, że prawdziwą ojczyzną mrówek faraona jest obszar Hindustanu.

 

Wygląd zewnętrzny mrówek faraona

Mrówki faraona są bardzo małymi przedstawicielami swojej rodziny. Mrówki robotnice mają długość ciała około 1,5-2 mm, królowa – do 4 mm, samce – około 3 mm.

Ze względu na charakterystyczne ubarwienie mrówki faraona nazywane są również rudymi – kolor ciała robotnicy jest jasnobrązowy, prawie żółty. Na zdjęciu widać robotnicę pod dużym powiększeniem.

Królowa mrówki faraona jest ciemniejsza i przypomina zwykłe czarne mrówki ogrodowe. Na zdjęciu przedstawiono taką królową w otoczeniu robotnic:

Warto zauważyć, że u wszystkich mrówek faraona na odwłoku znajdują się wyraźne żółte paski, ale ze względu na małe rozmiary u robotnic nie są one szczególnie widoczne.

Jaja i larwy tego gatunku rzadko rzucają się w oczy: mrówki wolą zakładać kolonie w miejscach trudno dostępnych dla człowieka. Jaja mrówek mają średnicę około 0,3 mm, larwy osiągają długość 1-1,5 mm i z wyglądu przypominają same jaja: jak widać na zdjęciu, są białe, półprzezroczyste i nieruchome:

To właśnie rozmiarami i kolorem ciała mrówki faraona różnią się od innych gatunków. Ponadto w warunkach naszego kraju gatunek ten nie może istnieć poza domostwami ludzkimi, dlatego praktycznie nie spotyka się go razem z innymi krewniakami w jednym miejscu. Jeśli więc mrówki pojawiły się w mieszkaniu, i to w dużej liczbie, to z pewnością są to „indyjscy-egipscy goście”.

 

Cechy biologii żółtych najeźdźców

Główną cechą mrówki faraona jest jej ciepłolubność. Wynika to z tropikalnego pochodzenia: gatunek ten nie może istnieć w temperaturze poniżej 20°C, chociaż w domach i mieszkaniach mrowiska z powodzeniem przetrwają krótkotrwałe spadki temperatury do 10-12°C.

Poza ogrzewanymi pomieszczeniami na terenie całego byłego ZSRR gatunek ten nie może bytować. Zimą, nawet dość łagodną jak na rosyjskie warunki w południowych regionach, po prostu wymarzają.

To ciekawe

W warunkach rosyjskiej zimy żaden gatunek mrówek nie może aktywnie żyć na powierzchni gleby. Rodzime gatunki na pół roku zapadają w sen zimowy, zamykając się w mrowiskach, mało się poruszając i rzadko odżywiając. Niektóre nawet znoszą do podziemi mszyce, które dostarczają im przysmaków. U mrówek faraona sen zimowy nie jest przewidziany w cyklu biologicznym i przez cały rok muszą one przebywać w cieple i w pobliżu pożywienia.

Podobnie jak wszystkie mrówki, mrówka faraona jest wszystkożerna: pożywieniem są dla niej wszelkie okruchy, produkty pochodzenia roślinnego i zwierzęcego, gnijąca materia organiczna, inne owady.

Bardzo interesującą strukturę ma mrowisko tego gatunku. Gdy jest małe, całe gniazdo może zmieścić się na kilku centymetrach kwadratowych pod podłogą lub wśród książek. W miarę rozrastania się mrowiska mogą się od niego oddzielać części, tworząc dodatkowe gniazda w poszczególnych miejscach mieszkania, ale przy tym utrzymywana jest łączność między tymi „filiami”, a mrówki z różnych gniazd nie walczą ze sobą.

To ciekawe

Pierwsze mrówki w Europie pojawiły się w portach Londynu i osiedlały się pod płytami kominkowymi w dość bogatych domach.

Jednak główną cechą, którą posiadają mrówki-faraony, jest tolerancja królowych wobec siebie. W jednej kolonii może żyć razem kilkadziesiąt, a nawet kilkaset rozmnażających się samic. Oczywiście zniszczenie jednego gniazda z takiego supermrowiska ma niewielki wpływ na funkcjonowanie pozostałych.

 

Mrówki faraona w mieszkaniu

Mrówki faraona w mieszkaniu czują się nawet bardziej komfortowo niż jego prawdziwi właściciele. Mogą zakładać swoje gniazda praktycznie wszędzie, stale wytyczając nowe ścieżki do źródeł pożywienia i rozszerzając swoje osady.

W swoim rozprzestrzenianiu się po pomieszczeniach mrówki faraona są ograniczone tylko dostępnymi zapasami pożywienia. Z łatwością przedostają się do sąsiednich mieszkań i doskonale mogą żyć i rozmnażać się pod parkietem w pokoju mieszkalnym, a żerować ze zsypu na śmieci.

Przy tym gniazda mrówek faraona mogą znajdować się praktycznie wszędzie. Mogą to być przestrzenie za listwami przypodłogowymi lub pod meblami, szczeliny w podłogach, sterty rzeczy w spiżarniach, fałdy ubrań, pudełka po płytach – wszędzie tam, gdzie utrzymuje się normalna temperatura i gdzie człowiek zagląda niezbyt często.

Najbardziej widoczne w mieszkaniu są mrówki-zbieraczki, które biegają po wytyczonych i oznaczonych przez siebie ścieżkach w poszukiwaniu lub podczas transportu pokarmu. Zauważając je, nie należy od razu próbować ich niszczyć. Znacznie rozsądniej jest prześledzić ich przemieszczanie się i zlokalizować gniazdo. Tam łatwiej będzie zniszczyć szkodniki.

 

Jak pozbyć się mrówek faraona

Pozbycie się mrówki faraona w mieszkaniu jest bardzo trudne. Ich ogromne mrowisko-metropolia może znajdować się w kilku mieszkaniach i pomieszczeniach domowych. Źródłem pożywienia mogą być zarówno zapasy w lokalach mieszkalnych, jak i brud w zsypie na śmieci, a latem – organiczne odpady z ulicy. Dzięki temu owady nie cierpią szczególnie z powodu likwidacji jednego lub kilku gniazd: kolonizatorzy z ocalałych szybko opanowują opróżnione terytoria i odtwarzają na nich liczebność.

Najprostszy przypadek ma miejsce, gdy mrowisko dopiero się rozwija, a owady nie zdążyły jeszcze zorganizować gniazd potomnych. Jeśli uda się znaleźć taką kolonię i po prostu odkurzyć, walkę z mrówkami można uznać za zakończoną.

Jeśli natomiast mrówki mieszkają w domu od dawna, najlepiej powierzyć ich usunięcie specjalistom z wyspecjalizowanych służb dezynsekcyjnych. Walka z owadami musi być prowadzona wspólnymi siłami wszystkich mieszkańców budynku. Sąsiedzi, którzy nie poprą tej inicjatywy, zapewnią mrówkom szansę na przetrwanie w swoich mieszkaniach.

Samodzielne pozbycie się mrówek faraona jest możliwe za pomocą środków kilku typów:

• Aerozole – należy nimi starannie opryskać wszystkie powierzchnie w mieszkaniu, a szczególnie w miejsca najczęstszego przemieszczania się owadów. Jeśli aerozol przedostanie się do gniazda, mrówki z pewnością zginą. Jeśli gniazdo znajduje się poza strefą oprysku, wymrą tylko te mrówki robotnice, które znalazły się pod jego działaniem.
• Żele – to skuteczne przynęty zawierające silne insektycydy. Ich zaletą jest to, że mrówki zbieraczki zanoszą kropelki żelu do gniazda, gdzie zostają nimi zatrute inne osobniki, w tym królowa. Działanie żeli jest rozłożone w czasie, ale przy systematycznej pracy daje bardzo dobry efekt.
• Insektycydowe pyły i kredki. Środki te po prostu dostają się na odnóża mrówek, a gdy owady próbują się ich pozbyć, ulegają zatruciu. Oczywiście trucizna na odnóżach może przedostać się również do kolonii szkodników.
• Sprawdzone środki domowe – boraks, kwas borowy, drożdże, mąka kukurydziana. Substancje te są toksyczne dla mrówek i można z nich przygotować skuteczne trujące przynęty.

Inne środki – odstraszające zioła, lepkie pułapki – albo odstraszają mrówki na pewien czas, nie niszcząc ich, albo tępią tylko zbieraczki, nie wpływając w ogóle na samą kolonię. Użycie ich nie przyniesie praktycznie żadnego rezultatu.

Wybierając środek na mrówki faraona, nie należy rozważać urządzeń ultradźwiękowych ani rezonansu magnetycznego – mrówki się ich nie boją i nie pomogą one pozbyć się tych owadów. Szczegółowo o tych środkach przeczytasz w osobnym artykule na naszej stronie.

Najlepszą ochroną przed mrówkami faraona będzie skuteczna profilaktyka ich pojawienia się w mieszkaniu: utrzymanie czystości, brak śmieci i otwartego przechowywania odpadków żywnościowych, opryskiwanie insektycydami dróg przedostawania się owadów do domu. Znane są przypadki, gdzie przy odpowiedniej profilaktyce właściciele mieszkania zdołali ochronić je przed mrówkami mimo całkowitego zarażenia całego wielopiętrowego budynku.

 

Film do zapamiętania: mrówki faraona od lat dręczą mieszkańców mieszkania w bloku