Pchły kocie: jak wyglądają i czy są groźne dla człowieka

Pchła kocia to bliska krewna pcheł szczurzych i psich, od których różni się pewnymi cechami wyglądu i rozmiarami. Przeciętny człowiek, słabo orientujący się w entomologii, raczej nie zauważy różnic między tymi spokrewnionymi pasożytami.

Ogólnie rzecz biorąc, słaba znajomość biologii pcheł i ich trybu życia może niekiedy prowadzić do bardzo niepożądanych konsekwencji, ponieważ pchły kocie są nosicielami wielu groźnych dla człowieka chorób. Statystyki pokazują, że tylko 1 na 10 osób ma mniej więcej prawidłowe wyobrażenie o tym, jak rozmnażają się te pasożyty i na czym polegają ich istotne różnice, na przykład od wszołów i wszy.

Uwaga

Tak zwane wszy kocie i pchły kocie to zupełnie różne owady, rzadko spotykane na jednym zwierzęciu. Wyraźnie różnią się wyglądem, ale jeszcze więcej różnic jest w ich trybie życia: wesz kocia stale przebywa na zwierzęciu, pchła natomiast wskakuje na nie tylko, aby się pożywić. Dla człowieka ważne jest jednak to, że wszy kotów nie mogą zmieniać żywiciela i żyją wyłącznie na kotach, natomiast pchły kocie są groźne także dla człowieka – z łatwością go atakują.

Oto kilka zdjęć pcheł kocich:

W większości przypadków w miastach i na wsiach na ludzi i zwierzęta domowe atakują właśnie pchły kocie. Gatunek ten jest jednym z najpowszechniejszych i najliczniejszych u zwierząt domowych ogólnie i może żywić się krwią największej liczby żywicieli: od gryzoni po człowieka. Co więcej, koty nie zawsze są dla nich głównym żywicielem…

To ciekawe

Jeśli pchły kocie atakują szczury, wchodzą wtedy w konkurencję z pchłami szczurzymi i w większości przypadków wypierają te ostatnie.

 

Jak wygląda pchła kocia: spojrzenie pod mikroskopem

Pchły kocie wyglądają jak bardzo małe, ciemne owady, które pojawiają się na chwilę wśród sierści zwierzęcia i natychmiast chowają się we włosach. Pchła kocia na człowieku jest bardziej widoczna, chociażby dlatego, że nie może się ukryć we włosach, a gryzie chętnie właśnie bezowłosione części ciała – nogi, pośladki, plecy i brzuch. Tutaj przypomina maleńkiego, błyszczącego owada, którego bardzo trudno złapać – pchły doskonale skaczą na odległość do 30 cm.

Poniżej na zdjęciu pokazano pchłę kocią na ciele człowieka:

Uwaga

Z miejsca, z którego pchła zaczyna skok, znika praktycznie natychmiast – ludzkie oko nie jest w stanie śledzić ruchu owada z taką prędkością. W ten sposób pchły tworzą swoiste złudzenie optyczne: wydaje się, jakby owad po prostu zniknął.

Pchły kocie to bardzo małe owady. Długość ich ciała, w zależności od wieku, wynosi od 0,8 do 4 mm, najczęściej 2-3 mm. Ubarwienie – ciemnobrązowe z wyraźnie zauważalnym połyskiem.

Dalej na zdjęciu – pchła kocia pod mikroskopem:

A na następnym zdjęciu – pchły kocie w sierści zwierzęcia:

Pchły kocie nie mają skrzydeł, za to posiadają bardzo silne, skoczne tylne odnóża, zapewniające im zdolność do skakania na duże odległości. Ciało owadów jest spłaszczone bocznie i wydłużone w pionie. Jest to mechanizm przystosowawczy:

• dzięki niemu pchła może szybko i zręcznie poruszać się wśród włosków w sierści żywiciela
• płaskiego, wytrzymałego ciała trudniej jest zgnieść poprzez mechaniczny ucisk
• płaskie ciało doświadcza mniejszego oporu powietrza podczas skoku.

To ciekawe

Gęste pokrywy ciała i spłaszczona forma bardzo skutecznie chronią pchły kocie przed zgnieceniem: na przykład, nawet złapawszy owada, nie da się go zgnieść opuszkami palców, a do zniszczenia należy użyć paznokcia. Częściowo dzięki takiej swojej niewrażliwości pasożyty nie maskują swoich ukąszeń środkami znieczulającymi: pchła gryzie bardzo boleśnie.

Od bliskich gatunków – pchły szczurzej i psiej – pchła kocia różni się nieco mniejszymi rozmiarami. Ponadto u pchły szczurzej tył ciała jest lekko zadarty do góry, a u psiej głowa jest większa. Jednak takie szczegóły trudno dostrzec gołym okiem (zob. zdjęcie):

 

Tryb życia i rozmnażanie pchły kociej

Pchły kocie to aktywne ektopasożyty ssaków. Żyją w miejscach gromadzenia się śmieci, pod kamieniami i kępami suchej trawy, w gniazdach dzikich zwierząt w naturze. W domu człowieka lub w zabudowaniach gospodarskich pchły kocie często osiedlają się w posłaniu, na którym śpi pupil, pod dywanami, za listwami przypodłogowymi, w kątach ze śmieciami (choć wielu błędnie sądzi, że pchły żyją tylko na zwierzęciu). W takich kryjówkach pasożyty odpoczywają i rozmnażają się.

To ciekawe

Pchły kocie są rozprzestrzenione na całym świecie i występują na gryzoniach nawet na odległych tropikalnych wyspach.

Głodny pasożyt zaczyna szukać stałocieplnego zwierzęcia, aby się pożywić. Pchła orientuje się przy tym za pomocą dużych oczu i węchu, atakując pierwszą ofiarę, która znajdzie się w zasięgu jej możliwości, czy to kota, psa, szczura czy człowieka. Wskakując na ofiarę, pchła przedostaje się do skóry zwierzęcia i wykonuje kilka ukąszeń. Następnie pasożyt zeskakuje ze zwierzęcia i chowa się w dogodnym miejscu.

Pchły kocie mogą długo głodować, a krew potrzebna jest im przede wszystkim do podtrzymania cyklu reprodukcyjnego. U samicy, która nie nasyciła się krwią, jaja nie rozwijają się.

Jeśli owad jest syty, już kilka godzin po posiłku samica zaczyna składać jaja.

Przy bardzo silnym zarażeniu kryjówki zwierzęcia duża liczba pasożytów może swoimi ukąszeniami doprowadzić u ofiary do anemii i wycieńczenia, a czasem nawet do śmierci.

To ciekawe

Samica pchły nie składa jaj, a dosłownie wystrzeliwuje je z odwłoka. Jest to swoiste przystosowanie do rozprzestrzeniania jaj na jak największą odległość: larwy trafiają do różnych warunków, gdzie szanse na przeżycie przynajmniej kilku z nich są większe.

Po kilku dniach z jaj pcheł wylęgają się larwy, przypominające białe przezroczyste robaczki, które żywią się różnymi resztkami organicznymi – wyściółką gniazda zwierzęcia, kawałkami jego skóry oraz odchodami dorosłych pcheł z zachowaną w nich krwią. Larwy rozwijają się od kilku dni do kilku tygodni, w zależności od temperatury otoczenia i obfitości pokarmu, po czym się przepoczwarczają. Po 1–3 tygodniach z poczwarki wychodzi dorosły owad.

Poniżej na zdjęciu przedstawiono jaja i larwy pchły kociej:

Uwaga

W stadium poczwarki pchły mogą zimować w warunkach strefy środkowej Rosji na mrozie. Ich rozwój w tych temperaturach zostaje wstrzymany, a pchły wychodzą z poczwarek dopiero wraz z wiosennym ociepleniem.

Cykl rozrodczy od jaja do jaja u pchły kociej w sprzyjających warunkach trwa około 10 dni. Tak wysoka prędkość obserwowana jest tylko przy wysokich temperaturach i obfitym żerowaniu. Niekiedy z powodu mrozów i braku pożywienia czas trwania cyklu może wydłużyć się do 2 lat.

 

Czy pchły kocie są niebezpieczne dla człowieka?

Pchły kocie są niebezpieczne dla człowieka. Przenoszą patogeny groźnych chorób – brucelozy, dżumy, zapalenia mózgu, salmonellozy, zapalenia wątroby – i mogą być przyczyną epidemii.

Ale nawet same ukąszenia pcheł kocich są bardzo bolesne i powodują podrażnienie skóry, swędzenie, wysypkę, a przy drapaniu – ropne stany zapalne. Wszystkie te objawy razem w medycynie nazywane są pulikozą i uznawane za chorobę pasożytniczą.

Nie można powiedzieć, że człowiek jest najbardziej preferowaną ofiarą dla pcheł kocich. Jednak ze względu na swoją stosunkowo małą ruchliwość i duże rozmiary ciała często wpada w oko pchłom zamieszkującym pomieszczenia mieszkalne, dlatego też często bywa pogryziony.

Na zdjęciu poniżej – pchła na ciele człowieka w momencie ukąszenia:

 

Jak zwalczać pchły kocie?

Ze względu na dość specyficzny tryb życia, walka z pchłami kocimi bywa dość trudna.

Aby skutecznie pozbyć się pcheł kocich z mieszkania, należy:

• Zastosować u domowych pupili, na których mogą znajdować się dorosłe owady, preparaty przeciwpasożytnicze. Można w tym celu użyć sprayów owadobójczych, obroży, szamponów, a także specjalnych kropli na kark.
• Wytruć pchły w całym pomieszczeniu, w którym zostały znalezione. Można to zrobić za pomocą specjalnych preparatów, takich jak Combat, Raptor, Palacz, Get i innych. Obecnie szczególnie popularne są koncentraty owadobójcze, z których przygotowuje się roztwór o odpowiednim stężeniu, a następnie rozpyla się go za pomocą zwykłego opryskiwacza po mieszkaniu.
• W miejscach, w których mogą utrzymywać się larwy pcheł, należy dodatkowo rozsypać owadobójcze pyły.

Ważne jest, aby pamiętać, że pchły często dostają się do mieszkania lub domu na zwierzętach domowych. Dlatego, dbając o ochronę pomieszczenia przed pasożytami, należy przede wszystkim sprawdzać obecność pcheł właśnie u swoich pupili.

Pozbycie się kocich pcheł z mieszkania to tylko połowa zadania; znacznie trudniejsze bywa zapobieżenie ich ponownemu przedostaniu się do pomieszczenia. W tym celu należy utrzymywać czystość w domu, w okresie letnim zakładać zwierzętom domowym obroże przeciwpchelne, regularnie prać i wytrzepywać legowiska oraz dywaniki.

Takie, choć kłopotliwe, ale skuteczne środki pozwolą z wystarczającym stopniem niezawodności zabezpieczyć pomieszczenie przed pchłami.

 

Porównanie skuteczności różnych typów środków przeciw pchłom: co warto wiedzieć