Pchły kurze i metody walki z nimi

Tak zwane pchły kurze to szeroko rozpowszechnione pasożyty ptaków, bytujące nie tylko na kurach, ale i na wielu innych ptakach. Nierzadko można je znaleźć nawet na papużkach i kanarkach, jednak główne szkody wyrządzają one właśnie fermom drobiu, gdzie przy masowym rozmnażaniu mogą prowadzić do śmierci ptaków, spadku nieśności i rozprzestrzeniania groźnych chorób zakaźnych.

Ze względu na to, że pasożyty te mają wiele specyficznych cech biologicznych, pozbycie się pcheł kurzych bywa nieco trudniejsze niż pcheł u psów czy kotów. Dość specyficzne jest również leczenie kur z pcheł. Niemniej jednak wszystkie te procedury są dziś już na tyle dobrze opracowane, że u teoretycznie przygotowanego hodowcy walka z pchłami kurzymi z reguły przebiega szybko i skutecznie.

 

Wygląd i cechy szczególne pasożytów

Pchła kurza wyglądem niewiele różni się od innych pcheł, w tym również od pcheł ssaków. Ma tak samo ciemne, błyszczące ciałko o długości około półtora milimetra, pozbawione skrzydeł, i równie dobrze skacze. Dopiero pod mikroskopem widać, że pchły u kur mają dobrze widoczne czułki i rozwinięte oczy.

Pchły ptasie mają zazwyczaj nieco wyższy, zgarbiony tułów. Przez to są nieco bardziej spłaszczone bocznie niż i tak już „płaskie” pchły u kotów i psów, dlatego nawet przy próbie zgniecenia pasożyta palcami jest to praktycznie niemożliwe.

Uwaga

Dodatkową wytrzymałość tułowiu pchły zapewnia twardy pancerz chitynowy. W większości przypadków chroni on owada przed przypadkową śmiercią pod pazurami lub dziobem próbującego się podrapać ptaka. Ogólnie rzecz biorąc, w upierzeniu ptaków pchły są bezpieczniejsze niż w sierści zwierząt, rozmnażają się tu szybciej i atakują ptaki intensywniej.

Najczęściej pchły u kur rzucają się w oczy, gdy wypełzają z upierzenia, aby żerować na odsłoniętych obszarach skóry wokół dzioba i oczu, a także na nogach. Te pasożyty, które roi się w upierzeniu, są praktycznie niewidoczne i mogą zwrócić na siebie uwagę tylko tym, że silnie dokuczają ptakowi, powodując jego bardzo niespokojne zachowanie. Na otwartych obszarach ciała ptaka pchły kurze wyglądają jak małe, ciemne narośla, niczym pieprzyki u ludzi, i pojedynczo nawet nie przyciągają uwagi.

Uwaga

Pchły kurze łatwo odróżnić od innego rozpowszechnionego ektopasożyta drobiu – czerwonego ptasznika, dzięki zdolności skakania. Ptasznik ma wyraźnie czerwone ciało (u pcheł jest brązowe), a nóżki szeroko rozstawione na boki, tak że nawet przy jego maleńkich rozmiarach są one dobrze widoczne. Leczenie pcheł i ptaszników wymaga stosowania zupełnie innych środków, a pozbycie się jednych pasożytów preparatami przeznaczonymi dla innych w wielu przypadkach jest niemożliwe.

Poniżej na zdjęciu widać pchły u kur. Taka liczba pasożytów na małym fragmencie skóry jest charakterystyczna dla szczególnie zaniedbanych przypadków, w których same ptaki są wyczerpane i często przestają się nieść:

Na osobnym zdjęciu przedstawiono pchły ptasie pod mikroskopem – widoczny jest ich wysoki tułów i dobrze rozwinięte tylne odnóża:

Poniżej na fotografii pokazano papugę porażoną pchłami kurzymi – samych pasożytów u niej nie widać, ale zauważalne są wyskubane przez ptaka pióra na brzuchu.

 

Tryb życia, odżywiania i rozmnażania pchły kurzej

Pchły kurze różnią się od pcheł ssaków wysokimi wymaganiami co do mikroklimatu w miejscu bytowania: optymalna temperatura dla ich życia wynosi 40-41°C. Taka temperatura może być zapewniona tylko na ciele samych ptaków, pod piórami, a nawet w gnieździe pod wysiadującą kurą pchły będą czuły się niekomfortowo. Z tego powodu pchły kurze prawie nigdy nie opuszczają ciała ptaka.

Pchły ptasie potrafią przegryzać tylko cienką skórę ptaków. Z tego powodu niezwykle rzadkie są przypadki pasożytowania tych owadów na ssakach, w tym na człowieku. W rzadkich przypadkach pchły w kurniku mogą ugryźć człowieka, ale nie są w stanie stale żyć i rozmnażać się z dala od ptaków. Dlatego pchły kurze w domu występują zwykle tylko w klatkach dla ptaków.

To ciekawe

Nawet ugryzienie człowieka przez pchłę ptasią nie pozwoli jej się nasycić: naczynia krwionośne u człowieka znajdują się ogólnie głębiej niż u ptaków i najczęściej nieprzystosowany do takich warunków pasożyt po jednym ukąszeniu po prostu odchodzi szukać innej ofiary. Dlatego pchły kurze nie pasożytują na człowieku i gryzą go tylko w wyjątkowo rzadkich przypadkach.

Mimo takiego przywiązania do żywiciela, pchły nie potrafią rozmnażać się na ciele ptaka. Samica pasożyta z siłą wypycha ze swojego ciała porcję jaj (codziennie około 3-6 sztuk), które rozlatują się na dużą odległość i spadają na podłogę kurnika lub do gniazda ptaka.

Z jaj pcheł wylęgają się robakowate larwy, które żywią się suchą krwią ptaka w odchodach dorosłych pcheł, gnijącymi kawałkami substancji organicznych i trawy, odchodami ptaków, a po kilku tygodniach przekształcają się w nieruchome poczwarki. W stadium poczwarki owad pozostaje do momentu, aż w pobliżu pojawi się na dłuższy czas ptak – zwykle ma to miejsce, gdy poczwarka znajduje się w starym gnieździe, i dopiero po tym, jak w gnieździe ponownie zacznie się wysiadywanie, ze ściółki wychodzi wiele młodych i głodnych pcheł. Oczywiście poczwarki pcheł mogą pozostawać w stanie spoczynku przez długie miesiące, aż gniazdo będzie czekać na swoich letnich lokatorów.

Uwaga

Dorosła pchła ptasia żyje kilka miesięcy, czasem ponad rok. Nic dziwnego, że często pchły „przylatują” na ptakach do nowego gniazda i tam składają jaja. Z reguły w ciągu jednego sezonu w jednym gnieździe udaje się pojawić kilku pokoleniom pcheł.

Sytuacja w kurnikach jest szczególnie trudna. Jeśli ptak w warunkach naturalnych po wylocie piskląt z gniazda opuszcza miejsce zarażone pasożytami, kury w kurniku nie mają takiej możliwości. W związku z tym ptaki stale cierpią, a rozwój i rozmnażanie pcheł przebiega bez przerwy w przyspieszonym tempie. Dlatego właśnie z pchłami w kurniku należy walczyć szczególnie starannie i walkę tę należy rozpocząć natychmiast po wykryciu pasożytów.

 

Jakie zagrożenie stwarzają pchły kurze?

Pchły u ptaków są niebezpieczne przede wszystkim dlatego, że stale drażnią ptaka, prowadzą do nerwowego drapania, zmuszają go do wyrywania piór. Przy silnym zarażeniu u kur może rozwinąć się niedokrwistość, czasami przestają się odżywiać i giną z wycieńczenia. Dlatego leczenie kur z pcheł należy rozpocząć natychmiast, gdy tylko pasożyty zostaną wykryte.

Jeszcze bardziej niebezpieczna zarówno dla ptaków, jak i dla pracującego z nimi człowieka jest zdolność pcheł do przenoszenia poważnych chorób. Przede wszystkim są to bruceloza, salmonelloza, trypanosomoza, czasami w pchłach kurzych znajdowano patogeny dżumy i zapalenia mózgu. W przydomowych kurnikach prawdopodobieństwo zarażenia ptaków takimi chorobami jest szczególnie wysokie, ponieważ do wybiegów z kurami zalatują dzikie wróble, wokół nich pasą się gołębie, których pchły mogą łatwo dostać się do kurnika.

Opinia

„Nigdy wcześniej tak nie było, ale tego lata zaczęliśmy zauważać u kur pchły. Co więcej, im dalej, tym więcej. Kilka białoruskich kur przestało się nieść, a u orpingtonów okazało się, że jest bardzo dużo tego paskudztwa. Jedna kura przestała siedzieć na jajkach, nie wiedzieliśmy dlaczego, nie wiedzieliśmy, jakie zastosować leczenie. Kiedy dokładnie obejrzeliśmy gniazdo, po prostu przeraziliśmy się – aż roiło się od pasożytów, musieliśmy wyrzucić wszystkie jajka (aż 28 sztuk). Proszę podpowiedzieć, jak pozbyć się pcheł kurzych, aby było skutecznie i bezpiecznie”

Iwan Pietrowicz, Niżny Nowogród

Pchły ptasie są niebezpieczne dla człowieka, ponieważ potencjalnie mogą być nosicielami patogenów wielu chorób i jaj robaków. Szanse na ugryzienie przez pchłę z patogenem tego samego zapalenia mózgu w kurniku są niewielkie, ale zawsze istnieje prawdopodobieństwo. Za to robaki przenoszą praktycznie wszystkie pchły, a regularne ukąszenia pasożytów na ciele są powodem do zastosowania kuracji środkiem przeciw robakom.

Uwaga

Ogólnie rzecz biorąc, kury żyjące na wolnym wybiegu i mające możliwość opuszczania wybiegów rzadziej ulegają poważnym infekcjom pcheł i łatwiej znoszą takie pasożyty. Na wybiegach mają możliwość czyszczenia upierzenia w mrowiskach lub w pyle, a także często opuszczając zarażoną strefę, znacznie zmniejszają intensywność rozmnażania się pcheł w kurniku.

Niemniej jednak, jeśli pchły u kur jednak się pojawią, ptaki wymagają leczenia. Z pasożytami należy walczyć, a kurnik starannie czyścić z larw i poczwarek owadów.

 

Środki do zwalczania pcheł kurzych

Aby usunąć pchły u kur w małym gospodarstwie lub u ptaków ozdobnych w domu, można użyć specjalistycznych kropli przeciw pchłom dla kotów lub psów. Jeśli taki środek na pchły kurze nie dostanie się do układu pokarmowego ptaka, nie wywołuje u niego żadnych skutków ubocznych i jest wystarczająco bezpieczny.

W dużych gospodarstwach bardzo popularne i skuteczne w pozbywaniu się pcheł kurzych są preparaty w postaci proszku lub ampułek do roztworu, oparte na syntetycznych pyretroidach — substancjach działających paraliżująco na układ nerwowy owadów.

Spośród kropli najbardziej skuteczne są Stronghold, Frontline, Bars, Advantage. Optymalne pod względem stosunku ceny do jakości i bezpieczeństwa są krople przeciw pchłom Dana.

Do obróbki kurników można użyć praktycznie dowolnych środków owadobójczych stosowanych do zwalczania karaluchów, pluskiew i pcheł w pomieszczeniach mieszkalnych — koncentratów i preparatów mikrokapsułkowanych typu Get, Cyfoks, Kukaracza, Tetriks, Karbofos. Domowe środki owadobójcze w aerozolu, np. Raptor, Raid, Combat, są mniej wygodne do obróbki kurników i średnio mniej ekonomiczne.

Podczas obróbki kurników należy uwzględnić pewną specyfikę zarówno samych pcheł, jak i obrabianego pomieszczenia.

Uwaga

Leki stosowane do zwalczania pcheł u innych zwierząt domowych są odpowiednie dla właścicieli małych kurników z liczbą kur do 10-20. Do leczenia większej liczby ptaków należy stosować specjalne środki.

 

Co zrobić, gdy kur jest dużo?

Do leczenia przemysłowych kurników i pomieszczeń, w których przebywa kilkadziesiąt lub kilkaset ptaków, zwykle stosuje się następujące preparaty:

• Butoks – środek na bazie insektycydu deltametryny. Preparat jest dość skuteczny i pozwala zwalczać pchły nawet przy poważnych inwazjach. Jego główną zaletą jest możliwość łatwego przygotowania znacznych ilości roztworu owadobójczego. Butoks dostępny jest w ampułkach po 1 ml, a do zwalczania pcheł należy rozpuścić zawartość każdej ampułki w 4 litrach wody. Do nanoszenia środka na upierzenie ptaka zwykle używa się specjalnych opryskiwaczy. Butoksem można również leczyć pomieszczenia kurników, z których usunięto wszystkie ptaki. Stężenie środka w roztworze do leczenia kurnika jest takie samo, jak do nanoszenia na upierzenie ptaka.
• Innym szeroko stosowanym preparatem jest puder deltametrynowy. W 100 gramach takiego proszku znajduje się 50 mg samej deltametryny oraz specjalny obojętny proszek wypełniający. Środek po prostu rozpyla się na upierzenie ptaka i wciera w skórę. W przypadku posiadania specjalnego rozpylacza pudru można nim leczyć duże kurniki bez ptaków. Ważne jest, aby po tym pomieszczenie pozostawić na kilka godzin, a najlepiej dni, bez sprzątania i zasiedlania, aby środek zatruł wszystkie larwy pcheł. Przed zasiedleniem kur do pomieszczenia należy wymienić ściółkę w klatkach lub wybiegach, usunąć odchody, przeprowadzić czyszczenie na mokro i dokładnie przewietrzyć kurnik.

Ważne!

Podczas leczenia kur środkiem Butoks i pudrem deltametrynowym należy kontrolować, aby środek nie dostał się do ich dróg oddechowych ani oczu. Nie wolno leczyć kur przez zwykłe rozpylanie środka w kurniku – każdego ptaka należy traktować osobno.

Puder deltametrynowy i Butoks należy stosować w gumowych rękawiczkach i respiratorze.

 

Prawidłowe usuwanie pasożytów z ptaków

Aby pozbyć się pcheł u kur lub ptaków ozdobnych, należy potraktować każdego ptaka kroplami przeciwpchelnymi. W tym celu na tył głowy z buteleczki kapie się kilka kropli środka, które następnie starannie wciera się w skórę. Następnie, poprzez podskórne naczynia krwionośne, środek rozprzestrzeni się po całym ciele kury, a pchły, które wysysają jej krew, będą ginąć.

W przypadku stosowania pudru deltametrynowego środek nakłada się na całą powierzchnię ciała ptaka, z wyjątkiem głowy, i wciera w skórę.

Ważne!

Nie wolno spożywać jaj zniesionych w okresie zwalczania pcheł u kur. Insektycyd przenika wraz z krwią do żółtka jaj i choć nie ma wyraźnego działania na organizm ludzki, może prowadzić do różnych skutków ubocznych.

Sam kurnik należy poddać obróbce dopiero po wyleczeniu kur i pozbyciu się pcheł. Ważne jest, aby nie czyścić ani nie myć kurnika przed zabiegiem – wyniesione na kompostownik śmieci zawierają ogromną ilość larw pcheł, które spokojnie rozwiną się na samym kopcu i z czasem zarażą pchły za pośrednictwem odwiedzających go wróbli, a jeśli znajduje się on blisko kurnika – również „samodzielnie”. Pozbywać się pcheł należy bezpośrednio w kurniku.

Kurnik należy całkowicie poddać obróbce przeciw pchłom, wraz z grzędami (znajduje się na nich maksymalna ilość pasożytów), warstwą odpadów na podłodze, karmnikami i gniazdami. Jeśli śmieci na podłodze jest zbyt dużo, można je rozluźnić łopatą lub motyką i spryskać preparatem osobno.

Kury przed zabiegiem należy usunąć z kurnika. Preparat przeciw pchłom rozcieńcza się w odpowiednim stężeniu z wodą i rozpyla na wszystkie powierzchnie w kurniku, a następnie pozostawia na kilka godzin, aby wszystkie pasożyty uległy zatruciu. Potem z kurnika wynoszone są wszystkie śmieci, przeprowadza się dokładne sprzątanie i myje podłogę.

Nie zawsze udaje się wyeliminować pchły kurze za pierwszym razem. Z tego powodu zabieg w kurniku należy powtarzać co dwa-trzy tygodnie, dając czas wszystkim ocalałym poczwarkom na przekształcenie się w dorosłe pchły – na etapie poczwarki pasożyty są najmniej wrażliwe na preparaty owadobójcze.

 

Jak chronić kurnik przed pchłami?

Pozbycie się pcheł kurzych to tylko część zadania. Znacznie trudniej jest zapobiec ich rozmnażaniu w kurniku. Istnieje jedno sprawdzone w praktyce i czasie rozwiązanie – stałe utrzymywanie czystości w pomieszczeniu. W takim przypadku, nawet jeśli pasożyty przedostaną się do kurnika z nowymi ptakami lub przelotnymi wróblami, nie dojdzie do ich rozmnażania, ponieważ larwy i poczwarki będą stale usuwane z pomieszczenia.

Środki i technologie dotyczące ciągłego zabezpieczania pomieszczeń insektycydami są opracowane tylko dla przemysłowych kurników, a w prywatnych gospodarstwach okazują się zbyt pracochłonne i niepotrzebne. Dlatego dla rolników znacznie łatwiej i pewniej jest po prostu regularnie wynosić śmieci i odchody z kurnika, a na podłogę dosypywać świeże trociny, zamiast walczyć z pchłami u kur za pomocą chemii.

Dodatkowo można zabezpieczyć swoje kury przed pasożytami krwiopijnymi, rozkładając w kurniku miotły ze świeżego piołunu i wrotyczu – zapachy tych ziół odstraszają wiele owadów, w tym pchły. Dzięki takim środkom kury będą lepiej chronione przed pchłami.

 

Pouczający film o chorobach kur

 

Praktyczne porady dotyczące prawidłowego urządzenia kurnika