Czego boją się wszy i czy giną z zimna

Wiedząc, czego boją się wszy, można się ich pozbyć w ciągu kilku godzin, a przy odpowiednim podejściu – nawet za jednym razem. Zazwyczaj jednak proces usuwania wszy z głowy lub innych części ciała wymaga wielokrotnego stosowania środków pedikulobójczych, a jego sukces w dużej mierze zależy od skuteczności użytego preparatu.

Zatem przyjrzyjmy się bliżej, czego najbardziej boją się wszy i jakimi metodami fizycznego i chemicznego oddziaływania można szybko pozbyć się zarówno samych pasożytów, jak i gnid.

 

Mróz: jak pozbyć się wszy za pomocą niskich temperatur

Wszy boją się zimna. Jednak, podobnie jak większość innych owadów, znoszą spadek temperatury do 0°C i przez pewien czas mogą pozostać żywe nawet przy ujemnych temperaturach. Wszy giną na mrozie przy -5°C w ciągu 20-30 minut, a silniejszy mróz zabija je niemal natychmiast.

Wszy giną na mrozie tylko wtedy, gdy znajdują się z dala od ciała człowieka. Na przykład nie można zniszczyć wszy na głowie, po prostu spacerując zimą bez czapki. We włosach i tak utrzymuje się ciepłe powietrze ze skóry głowy i choć jego temperatura nie będzie optymalna dla wszy, to na pewno nie będzie na tyle niska, aby była dla nich śmiertelna.

Uwaga

Podobnie nieskuteczne będzie kąpanie się nago w przerębli przy chorobie wszawicy łonowej. Temperatura wody nawet w morzu rzadko spada poniżej -1°C, a wszy dość łatwo przetrwają takie zanurzenie w lodowatej wodzie. Zwykły człowiek (nie „mors”) może ucierpieć z powodu wyziębienia znacznie bardziej niż same wszy.

Należy również mieć na uwadze, że wszy są dość odporne na brak tlenu i łatwo znoszą długotrwałe nurkowanie żywiciela pod wodą.

Gnidy również boją się mrozu, ale nie tak bardzo jak same wszy. W ujemnych temperaturach gnidy są w stanie przetrwać dłużej niż larwy i dorosłe pasożyty, a po zabiegu zimnem część z nich może zachować żywotność.

Strach wszy przed zimnem można wykorzystać głównie do walki z wszami odzieżowymi (bieliźnianymi). Spędzają one większość czasu na odzieży i tylko w celu żerowania przenoszą się na ciało człowieka.

Aby pozbyć się wszy bieliźnianych, należy wziąć całą zakażoną odzież i wywiesić ją na kilka dni na silny mróz. Gdy wszy giną na mrozie, należy ubierać tylko czystą bieliznę, gwarantująco niezakażoną. Po trzech-czterech dniach wszystkie wszy i gnidy w odzieży zginą.

To ciekawe

Wszy i zimno — rzadko występują w naturze obok siebie. Optymalna temperatura rozmnażania wszystkich wszy bytujących na człowieku to +31°C, a już przy +20°C przestają się rozmnażać, a rozwój ich jaj (gnid) praktycznie się zatrzymuje. Jednak w takiej temperaturze dorosłe owady zachowują aktywność i nadal żerują. Dlatego, ogólnie rzecz biorąc, „chłód” dla wszy to jeszcze całkiem komfortowe temperatury dla człowieka. Natomiast na mrozie wszy w ogóle nie mogą się poruszać, odżywiać ani wykazywać żadnej aktywności.

Opinia

«U nas w Kołanowie nikt w ogóle nie wie o tych waszych pestycydach. Tu są dwa środki na wszy — nafta i mróz. Jeszcze moja babcia opowiadała mi, że wszy boją się mrozu. Po prostu bierze się swoją bieliznę i wiesza zimą na zewnątrz na kilka dni. Wymrozi się — zmieniamy, a zdjętą też wieszamy. I tyle roboty. Ale to działa tylko z wszami odzieżowymi. Łonowe czy głowowe trzeba tępić naftą…»

Paweł, Kołanowo

Jeśli oprócz wszy odzieżowych na ciele pasożytują również inne ich rodzaje (głowowa, łonowa), mróz tutaj nie pomoże. Nie warto nawet próbować wymrozić pasożytów z głowy, a tym bardziej z okolic łonowych – można się wychłodzić i poważnie zaszkodzić swojemu zdrowiu. W takim przypadku należy pozbywać się wszy innymi metodami.

I jeszcze: Wroga trzeba znać z widzenia – szczegółowe zdjęcia wszy i gnid (w tym makrofotografia). Straszna sprawa...

 

Wysokie temperatury

Wszy również źle znoszą wysokie temperatury. Przy +40°C przestają się rozmnażać, przy +45°C zatrzymuje się rozwój gnid, a przy +50°C dorosłe osobniki giną w ciągu pół godziny.

Jeszcze wyższe temperatury niszczą pasożyty niemal natychmiast. Jednak gnidy mogą zachować żywotność w temperaturach sięgających +60°C, dlatego wyprowadzanie wszy poprzez gorące kąpiele jest nieskuteczne.

Wysokie temperatury wykorzystuje się przeciw wszom w inny sposób:

• wszy odzieżowe i ich gnidy niszczy się, wygotowując zakażoną odzież we wrzątku
• wszy łonowe i głowowe usuwa się, przedmuchując włosy w odpowiednich miejscach gorącymi suszarkami o temperaturze wydmuchiwanego powietrza około 50°C. Taka obróbka nie zabija wszy, ale pasożyty stają się ospałe i praktycznie osypują się z włosów, nie będąc już w stanie się ich trzymać. Natychmiast po tym włosy wyczesuje się grzebieniami na wszy.

Ogólnie można zauważyć, że wszy boją się gorącego, suchego powietrza. Zakaźność wszami w pustynnych rejonach świata jest niższa niż w wilgotnych lasach i bagnistych tropikach właśnie z tego powodu. Nawiasem mówiąc, technologia użycia suszarki przeciw wszom została opracowana właśnie w pustynnych stanach USA, gdzie tamtejsi badacze odkryli podatność pasożytów na szybką śmierć w warunkach gorąca i suchości.

 

Specjalistyczne insektycydy

Substancje te są stosowane w składzie większości nowoczesnych szamponów, żeli i balsamów. Zazwyczaj paraliżują one układ nerwowy wszy i prowadzą do ich śmierci w ciągu kilku minut po nałożeniu preparatu na włosy.

Jako takich składników trujących w środkach pedikulobójczych używa się głównie różnych pyretroidów – Cypermetryny, Deltametryny i niektórych ich analogów. Znajdują się one na przykład w takich preparatach na wszy jak Medifoks, NOK, Babil i inne.

Przeciw wszom skuteczny jest również specjalny rodzaj silikonu, zwany Dimetykonem. Działa on nieco inaczej: skutecznie wnikając do dróg oddechowych owadów, Dimetykon prowadzi do uduszenia pasożytów. Substancja wchodzi w skład preparatu Njuda.

Preparaty na bazie nowoczesnych insektycydów są bardzo skuteczne przeciw wszom, a przy tym stosunkowo bezpieczne w użyciu – rzadko wywołują alergie i nie prowadzą do zatruć. To właśnie one są najczęściej używane w walce z wszami u dzieci.

 

Nafta

Nafta to dość przestarzały ludowy środek na wszy, który jednak, ze względu na swoją wysoką skuteczność, wciąż jest często używany do usuwania pasożytów. Zatruwa dorosłe wszy i częściowo rozpuszcza osłonki gnid.

I jeszcze: Wroga trzeba znać z widzenia – szczegółowe zdjęcia wszy i gnid (w tym makrofotografia). Straszna sprawa...

Wszy boją się zapachu nafty i giną, gdy substancja dostanie się na chitynową powierzchnię ciała. Półgodzinne traktowanie głowy naftą pozwala zniszczyć wszystkie dorosłe wszy i larwy, a ponowny zabieg tydzień później zapewnia wytępienie młodych larw, które wykluły się z ocalałych gnid.

Ważne!

Niewłaściwe stosowanie nafty może prowadzić do rozległych oparzeń skóry głowy i zatruć, zwłaszcza u dzieci. Podczas pracy nie wolno zapominać, że nafta jest bardzo łatwopalna, a jej opary mogą zapalić się od najmniejszego źródła ognia.

 

Ocet

Pod względem wpływu na wszy ocet jest w pewnym stopniu podobny do działania nafty. Przy tym znacznie lepiej rozpuszcza osłonki gnid (a dokładniej, zmiękcza masę klejową, którą gnidy przylegają do włosa).

Wszy giną od octu stołowego (9%) rozcieńczonego w proporcji jedna część octu na dwie części wody. Podczas stosowania octu należy zachować takie same środki ostrożności, jak przy zwalczaniu wszy naftą – nierozcieńczony ocet może powodować oparzenia skóry!

 

Sok żurawinowy

Sok żurawinowy to kolejny doskonały ludowy środek do walki z wszami i gnidami. Wszy boją się go i giną podczas aplikacji soku na włosy, a gnidy przy użyciu tego środka łatwo odklejają się od włosów podczas wyczesywania. Można go stosować razem z grzebieniami przeciw wszom.

Uwaga

Wszy i gnidy generalnie boją się (umownie rzecz ujmując) silnych kwasów organicznych. Na przykład wśród ludowych receptur na wszy znajdują się środki z kwasem cytrynowym, jabłkowym i winogronowym.

 

Woda ciemiernikowa

Wody ciemiernikowej boją się głównie dorosłe wszy. Środek ten można stosować zarówno do walki z pasożytami, jak i do profilaktyki zarażenia.

W pierwszym przypadku wodę ciemiernikową nakłada się na głowę tak samo jak szampon przeciw wszom, a w drugim przypadku smaruje się nią włosy za uszami przed ewentualnym spotkaniem z osobą zarażoną lub przed wizytą w miejscu, gdzie istnieje ryzyko zarażenia pasożytami. Wszy w tym przypadku mają znacznie mniejszą szansę przenieść się na spryskane wodą ciemiernikową włosy z osoby zarażonej.

 

Czego wszy na pewno się nie boją

A oto czego wszy na pewno się nie boją:

• Modlitw – choć może to zmartwić wierzących czytelników, ale psalmy i apele do „wyższych instancji” nie wpłyną właściwie na pasożyty, jeśli nie będą wsparte środkami owadobójczymi lub przynajmniej naftą.
• Zaklęcia – sytuacja z nimi jest analogiczna do sytuacji z modlitwami.
• Talizmany – wszy na człowieku nawet nie podejrzewają, że gdzieś na szyi i ręce znajduje się przedmiot, który powinien je odstraszać. Swoją drogą, wszy są praktycznie ślepe i nawet przy wielkiej chęci nie będą w stanie obejrzeć kamieni na nadgarstkach.

Najbardziej jednak wszy boją się zwykłego usunięcia włosów. Golenie łonowe lub głowy pozwala pozbyć się pasożytów dosłownie w ciągu godziny bez chemii, wyczesywania i ryzyka zatrucia. Dlatego maszynka do golenia to największy wróg wszy na ciele.

 

Interesujące fakty na temat życia wszy

 

Przydatne wideo: jak prawidłowo i skutecznie walczyć z wszami i gnidami