Aerozole i spreje są optymalnymi środkami ochrony przed kleszczami dla ludzi przy stosunkowo rzadkich i krótkotrwałych wyjściach na łono natury. To oczywiste: inne metody zapobiegania atakom kleszczy są albo zbyt drogie, albo wyjątkowo niewygodne w użyciu podczas spaceru lub wypoczynku.
Na przykład, niewiele osób będzie chciało w upale spacerować godzinę lub półtorej w miejskim parku, ubranych w kombinezon przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu, i ubrać swoje dzieci w takie same kombinezony. Tym bardziej nikt nie wybierze się na piknik, aby przez 2 godziny na miejscu planowanego odpoczynku kosić trawę i traktować ją akarycydami.
W niektórych przypadkach radykalne środki są rzeczywiście racjonalne. Na przykład, podczas wyprawy lub przy regularnych pracach w tajdze, kombinezon przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu jest lepszy niż spreje przeciw kleszczom. A na przydomowej działce rzeczywiście bardziej opłaca się raz w roku wytępić kleszcze, a potem spokojnie odpoczywać i bawić się z dziećmi na trawniku. Ale do sporadycznych i krótkotrwałych spacerów na łonie natury, właśnie spreje i aerozole przeciw kleszczom są najbardziej odpowiednie.
Uwaga
Spray i aerozol to nie to samo. Dla konsumenta różnica między nimi polega na tym, że po naciśnięciu zaworu rozpylającego w przypadku sprayu uwalniana jest określona porcja środka (często mówi się – jeden „pstryk”). Jeśli naciśnie się zawór butli z aerozolem, strumień będzie uwalniany tak długo, aż osoba nie zdejmie palca, albo aż ciśnienie w butli nie spadnie – w zależności od tego, co nastąpi wcześniej.
Ta różnica wynika z konstrukcyjnych odmienności między butelkami sprayu a aerozolu. W butelce sprayu ciśnienie jest równe atmosferycznemu, a rozpylenie porcji roztworu następuje dzięki działaniu pompki w zaworze, która jest zaprojektowana na określoną objętość 'pryśnięcia'. Natomiast w pojemniku aerozolu utrzymywane jest nadciśnienie, które po naciśnięciu zaworu wypycha roztwór.
Dalej będziemy mówić zarówno o sprayach, jak i o środkach w aerozolach. Zadaniem konsumenta jest spośród różnorodności takich środków wybrać optymalny wariant, który najlepiej sprawdzi się w ochronie przed ukąszeniami kleszczy w danej sytuacji.
Podstawowe zasady wyboru środka przeciw kleszczom
Wszystkie skuteczne spraye i aerozole przeciw kleszczom dzielą się na trzy grupy:
- Preparaty na bazie repelentów – substancji odstraszających, ale nie zabijających krwiopijnych stawonogów. Można je stosować na skórę (przestrzegając określonych środków bezpieczeństwa), a także na odzież;
- Preparaty na bazie akarycydów – substancji zabijających kleszcze. Ogólnie rzecz biorąc, chronią przed kleszczami skuteczniej niż repelenty. Można je stosować wyłącznie na odzież i sprzęt;
- Preparaty z mieszanką repelentów i akarycydów. Działaniem są analogiczne do środków z akarycydami, ale uważa się je za bardziej skuteczne.
Środki repelentowe w większości zawierają DEET (dietylotoluamid), który skutecznie odstrasza nie tylko kleszcze, ale także komary, bąki, muchówki z rodziny kuczmanów i inne krwiopijne pasożyty. Preparaty akarycydowe są wytwarzane na bazie pyretroidów (najczęściej alfa-cypermetryny, rzadziej deltametryny lub permetryny), fipronilu i niektórych innych.
Uwaga
Środki ochronne o mieszanym składzie zwykle zawierają DEET i jeden z pyretroidów, rzadziej kilka różnych insektoakarycydów.
Środki z DEET nie zabijają kleszczy, ale odstraszają je wystarczająco skutecznie. Wcześniej powszechnie przyjęta była teoria, że DEET blokuje receptory węchowe u krwiopijnych stawonogów i, mówiąc obrazowo, oślepia je, przez co kleszcze, a wraz z nimi komary, bąki, przestają traktować człowieka, którego skóra lub odzież zostały potraktowane repelentem, jako potencjalne źródło pożywienia.
Obecnie specjalistyczne badania wykazały, że w rzeczywistości DEET odstrasza kleszcze i komary, drażniąco działając na całą grupę receptorów u tych pasożytów.
Piretroidy i związki fosforoorganiczne atakują układ nerwowy kleszcza, powodując zaburzenia w regulacji mięśni. To wystarczy, aby pasożyt instynktownie próbował jak najszybciej opuścić poddaną obróbce tkaninę (jeśli nie zdąży tego zrobić, najpierw zostanie sparaliżowany, a następnie zginie).
Zazwyczaj działanie repelentów i akarycydów polega na tym, że kleszcz, czepiając się odzieży lub skóry i zdążywszy przejść 15-20 cm, odpada (lub, w przypadku akarycydów, ginie, jeśli trafi do fałdy lub specjalnej kieszeni łownej na odzieży).
Natomiast komary, bąki czy meszki nawet nie siadają na powierzchni, na którą naniesiono repelenty.
Uwaga
Błędne jest przekonanie, że akarycydy zabijające kleszcze są zawsze bardziej korzystne i skuteczne niż repelenty, które je tylko odstraszają. Te środki mają różne zakresy zastosowania i nie są całkowicie wymienne. W wielu przypadkach repelenty mogą być bardziej odpowiednie niż akarycydy.
Natomiast środki na bazie olejków eterycznych, które są sprzedawane jako maksymalnie bezpieczne i opracowane specjalnie dla dzieci, są mało skuteczne i można je traktować jedynie jako zabawki dla niespokojnych rodziców. Nawet stosunkowo silne zapachy tych olejków nie odstraszają kleszczy.
Podobnie nie należy pokładać wielkich nadziei w różnych środkach ludowych (popiół, dziegieć, wazelina, nafta, wanilina) i tym bardziej w ultradźwiękowych odstraszaczach. Wśród środków ludowych są takie, które mogą zmniejszyć prawdopodobieństwo ataku pasożyta, ale na pewno nie zapewnią takiej ochrony, jaką można uzyskać za pomocą sprayów i aerozoli.
Ultradźwiękowe odstraszacze są całkowicie bezużyteczne i w ogóle nie mogą wpływać na zachowanie kleszcza.
Z naprawdę skutecznych środków dla dzieci do 12 roku życia stosuje się tylko preparaty na bazie DEET (akarycydy dla małych dzieci są przeciwwskazane). Dzieciom poniżej pierwszego roku życia nie wolno nakładać na skórę żadnych środków przeciw kleszczom, a ich ochronę zapewnia wyłącznie odpowiednio dobrana odzież i osłona wózka.
Podczas stosowania jakichkolwiek środków ważne jest uwzględnienie czasu ich działania. W ochronie przed kleszczami jest to bardziej krytyczne niż w ochronie przed komarami. Rzecz w tym, że jeśli środek „stracił moc”, człowieka ukąsi 2-3 komary (w niektórych rejonach – nawet przez cienką letnią odzież), on to poczuje i natychmiast nałoży nową warstwę preparatu. Nie można dopuścić do otrzymania takiego samego „sygnału” od kleszczy – środek należy odnawiać zanim przestanie odstraszać pasożyty i zaczną one kąsać.
Jednocześnie środki akarycydowe na odzieży i sprzęcie zachowują właściwości odstraszające dłużej niż repelenty na skórze. Dlatego jeśli istnieje możliwość założenia lekkich spodni i zastosowania na nie odpowiedniego preparatu, będzie to bardziej niezawodne i prostsze niż chodzenie w szortach i co 2-3 godziny nanoszenie sprayu na skórę nóg.
Uwaga
Okres ważności większości środków przeciw kleszczom może być bardzo długi, ponieważ substancje aktywne i pomocnicze w ich składzie nie ulegają degradacji w butelce.
Używając jakiegokolwiek środka, należy przestrzegać wymogów bezpieczeństwa zawartych w jego instrukcji. Na przykład żadnego z preparatów do stosowania na ciele nie można używać nieprzerwanie dłużej niż 2 tygodnie, niektórych nie wolno w ogóle nakładać na ciało, większość środków ma określone ograniczenia wiekowe i wybierając taką ochronę dla dziecka, należy wziąć pod uwagę jego wiek.
Teraz zastanówmy się, jak prawidłowo wybrać konkretny środek dla danej sytuacji.
Aerozol czy spray: co jest lepsze?
Łatwo odróżnić aerozol od sprayu po wyglądzie pojemnika.
Aerozole są rozlewane do metalowych puszek, podobnych do pojemników z dezodorantami, zwykle z podobnymi zdejmowanymi nakrętkami. Na zdjęciu poniżej pokazano przykład takiego środka:
Spraye są częściej sprzedawane w plastikowych butelkach z wąską nakrętką. Na przykład w takich:
Aerozole są prostsze w aplikacji na powierzchnie, można nimi szybciej i łatwiej spryskać na przykład kurtkę czy spodnie, łatwiej je też nanieść na dużą powierzchnię.
Uwaga
Co ciekawe, najsilniejsze preparaty przeciw kleszczom są częściej produkowane właśnie w formie aerozolu, a w formie sprayu zwykle można kupić delikatne środki dla dzieci. Nie jest to jednak ścisła reguła i poszczególne „zabójcze” preparaty nierzadko są sprzedawane w formie sprayu.
Spraye są dobre tym, że zwykle wystarczają na dłuższy okres, z kilku powodów:
- Dzięki dozowaniu porcjowemu łatwiej uniknąć nadmiernego zużycia środka;
- W butelce nie ma propelentu, który zajmowałby dodatkową objętość (propelent to substancja wytwarzająca podwyższone ciśnienie w pojemniku);
- Sama butelka jest zwykle przezroczysta, co wyklucza możliwość „niedopełnienia” (producenci aerozoli czasami podają dokładną objętość jako przewagę konkurencyjną, sugerując, że w innych środkach preparatu jest o 20-30% mniej niż deklarowana objętość);
- Z butelki zużywany jest cały preparat (w aerozolowej puszce po wyrównaniu ciśnienia pozostaje część środka, która po prostu nie jest wydalana przez rozpylacz).
W aerozolowych pojemnikach mechanizm rozpylający jest generalnie mniej niezawodny niż w sprayach, a czasami może to być nieprzyjemną niespodzianką – bezpośrednio na łonie natury nie można użyć preparatu z pełnego, dopiero co rozpoczętego pojemnika.
Jednak chyba najważniejsza różnica polega na tym, że pojemniki z aerozolami są wybuchowe. Utrzymuje się w nich nadciśnienie cieczy, a teoretycznie przy nagrzaniu takiego pojemnika promieniami słonecznymi lub w pobliżu ogniska może on eksplodować. Butelkom z sprayami nagrzewanie na słońcu nie zagraża.
Oznacza to, że aerozole warto stosować w domu podczas przygotowywania odzieży lub sprzętu na wyprawę. Tutaj, w spokojnej atmosferze, można równomiernie nanieść aerozol na tkaninę, dać mu wyschnąć, a następnie być zabezpieczonym na łonie natury.
Aerozol warto zabrać ze sobą na łono natury w dwóch przypadkach:
- Na wielodniowe odcięcie od cywilizacji, kiedy może być potrzebna dodatkowa impregnacja odzieży lub sprzętu raz na kilka dni lub tygodni (okres ochronnego działania aerozoli na odzieży wynosi od 2 do 14 dni);
- Kiedy wymagana jest częsta impregnacja dużych partii ciała. Na przykład, wiadomo, że jednodniowa wycieczka będzie odbywać się w bardzo upalną pogodę i z wielokrotnym brodzeniem przez liczne przeszkody wodne. Oczywiste jest więc, że trzeba będzie iść w szortach i często przechodzić przez strumienie oraz płytkie rzeki. W takim przypadku preparat z skóry będzie szybko zmywany i po każdym strumieniu wszystkie nogi od kostek do ud trzeba będzie szybko spryskać preparatem.
Tak czy inaczej, należy pilnować, aby pojemnik z aerozolem nie znajdował się pod bezpośrednimi promieniami słonecznymi ani w pobliżu ogniska.
W sytuacjach, gdy przewiduje się chodzenie w spodniach i w odzieży z długimi rękawami, a pobyt na łonie natury będzie krótkotrwały – nie dłuższy niż 2-3 dni – w zupełności wystarczą spraye. Łatwo nanosi się je na twarz i dłonie, przy czym są one bardziej ekonomiczne i bezpieczne.
Wyciągamy wniosek: aerozole lepiej zabierać na długie wędrówki i wyprawy, natomiast spraye bardziej nadadzą się na spacery w parkach i pikniki.
Oceniamy skład preparatu
Wybór preparatu przeciwkleszczowego według substancji czynnej jest jeszcze prostszy niż według formy opakowania. Do krótkich spacerów i pikników na łonie natury warto stosować preparaty na bazie DEET – są one bezpieczniejsze, a przy tym mają wysoką skuteczność, można je używać z każdą odzieżą i z dowolną powierzchnią odsłoniętych partii ciała.
Główną krytyczną wadą DEET jest szybka utrata aktywności repelencyjnej preparatu. Po nałożeniu na skórę w okresie letnim wystarcza na 2-3 godziny, a po zastosowaniu na odzieży – do 5-6 godzin (w zależności od stężenia DEET w samym środku). Konieczność kontrolowania tych terminów i regularnego nakładania nowych porcji preparatu może być nieco uciążliwa.
Tej wady pozbawione są preparaty zawierające akarycydy (w tym środki o mieszanym składzie repelentno-akarycydowym) – na odzieży i sprzęcie utrzymują one działanie odstraszające i trujące nawet do kilku dni, a najsilniejsze środki – ponad tydzień.
Jednak nie można ich już nakładać na ciało, dlatego nadają się tylko na takie wyjścia na łono natury, podczas których osoba jest ubrana przynajmniej w spodnie i skarpetki. Latem, w sezonie aktywności kleszczy, nie zawsze tak się dzieje.
W związku z tym na spacer po parku, krótką wycieczkę lub piknik na łonie natury warto zabrać środki na bazie DEET. Preparaty z akarycydami to już 'ciężka artyleria' przeznaczona na ryby, polowania, długie wędrówki turystyczne, ekspedycje, długotrwałą pracę (w tym zmianową) w warunkach polowych.
Należy również zwrócić uwagę na stężenie substancji czynnej. Preparaty z DEET zawierają go w stężeniu od 5 do 35%. Środki o minimalnym stężeniu nabywane są dla dzieci do 3-5 lat, natomiast osoby dorosłe do długotrwałego stosowania w miejscach silnie zaatakowanych przez kleszcze powinny wybierać środki o maksymalnej zawartości repelentu.
Uwaga
Większość dziecięcych sprayów na kleszcze, zgodnie z instrukcją, jest zakazana do nakładania na skórę, nawet jeśli zawartość repelentów w nich jest niska. Dlatego często DEET w nich jest wzmacniany pyretroidami, ponieważ zakłada się, że preparat i tak będzie nakładany wyłącznie na odzież.
Akarycydy natomiast dodawane są do środków przeciw kleszczom w ilościach poniżej 1% – to wystarcza zarówno do odstraszania kleszczy, jak i do zachowania bezpieczeństwa stosowania środka.
Spraye i aerozole na bazie DEET
DEET wchodzi w skład wielu środków przeciw kleszczom. Poniżej wymieniono najpopularniejsze z nich:
- DEET-Prof – aerozol o stężeniu DEET 30%, używany głównie przez wędkarzy i myśliwych w warunkach tajgi. Cena puszki o pojemności 110 ml wynosi około 8 zł;
- Picnic Extreme – koncentracja DEET w nim wynosi 26%. Tego środka nie można nakładać na skórę dzieci, ale jest dozwolony do stosowania na odzieży dziecięcej i u dorosłych. Koszt butelki 100 ml to około 6 zł. Analogiczne do niego są Chisty Dom i Piknik Bio Aktiv. Oba środki zachowują aktywność na odzieży do 8 godzin;
- Gardex Extreme – preparat podobny do poprzedniego. Zawiera 31% DEET, nie jest przeznaczony dla dzieci, nadaje się do stosowania na skórę u dorosłych oraz do odzieży i sprzętu. Jedna butelka Gardex Extreme kosztuje około 8 zł;
- Off Extreme i Reftamid – analogi DETA-Prof z zawartością DEET 30%. Kosztują około 6 zł za pojemnik Off 100 ml i 8 zł za butelkę Reftamidu 150 ml. Reftamid, nawiasem mówiąc, jest dostępny w formacie „tajgowym” w pojemniku 200 ml;
Jak widać, wszystkie te środki charakteryzują się wysoką zawartością repelentu, przeznaczone są do stosowania przez dorosłych na obszarach silnie zaatakowanych przez kleszcze.
Dla dzieci analogiem środków na bazie DEET jest Picnic Baby z etylobutyloacetyloaminopropionianem (IR 3535) – najbezpieczniejszym repelentem dostępnym na rynku.
Preparat można nakładać na skórę dzieci od 1. roku życia. Pod względem skuteczności jest praktycznie analogiczny do środków z DEET, ale znacznie mniej toksyczny. Jego cena to około 10 zł za butelkę sprayu 100 ml.
Preparaty przeciw kleszczom z akarycydami
Większość takich sprayów i aerozoli zawiera niewielkie ilości akarycydów, które jednak są w pełni wystarczające zarówno do odstraszania kleszczy, jak i ich niszczenia, jeśli pasożyt dostanie się do specjalnych kieszeni-pułapek w ubraniach przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu.
Na przykład:
- Picnic Family Wzmocniony (znany również jako Picnic Super Antykleszcz) – aerozol z imiprotriną (0,16%) i alfa-cypermetryną (0,2%). Cena butelki 125 ml to około 6 zł. Przeznaczony wyłącznie do stosowania na odzieży, gdzie według producenta zachowuje swoją aktywność do 15 dni (w rzeczywistości można liczyć na 3-4 dni niezawodnej ochrony, pod warunkiem że odzież nie będzie narażona na deszcz);
- Breeze Antykleszcz – preparat na bazie alfa-cypermetryny (0,25%), którego pojemnik kosztuje około 8 zł za 110 ml. Produkowany przez tego samego producenta co DETA-Prof;
- Komaroff Antykleszcz, spray z nieco mniejszą ilością alfa-cypermetryny (0,2%). To jeden z najtańszych preparatów – butelka 125 ml kosztuje około 4 zł;
- Spray na kleszcze Tajga z 0,17% alfacypermetryny. Cena butelki 125 ml wynosi około 4 zł;
- Białoruski aerozol Ozz z 0,24% alfacypermetryny.
Wszystkie te środki zawierają substancje zapachowe, jednak trudno powiedzieć, że ich zapach jest przyjemny. Na przykład w Komaroff Antykleszcz znajduje się aromat miętowy, w Picnic Family Wzmocniony – zapach eukaliptusowy, ale zapachy tych preparatów raczej odstraszają.
Wszystkie te środki są przeznaczone wyłącznie do stosowania na odzieży. Jeśli od czasu do czasu trzeba zabezpieczać odkryte części ciała, wówczas do aplikacji na skórę dodatkowo używa się środków na bazie DEET, bez dodatków akarycydów.
Uwaga
Produkty z akarycydami są również wytwarzane do ochrony zwierząt przed kleszczami. Na przykład Finpryst z fipronilem, Bolfo Spray od Bayera i wiele innych. Skutecznie pomagają zapobiegać ukąszeniom kleszczy u psów i kotów, ale nie są przeznaczone dla ludzi.
Spraye o mieszanym składzie repelentno-akarycydowym
Z praktycznego punktu widzenia preparaty te są analogiczne do środków zawierających wyłącznie akarycydy. Ze względu na obecność tych ostatnich w składzie mogą być stosowane wyłącznie na odzieży, ale zakłada się, że dzięki wieloskładnikowej formule odstraszają kleszcze skuteczniej niż monopreparaty (w praktyce trudno zauważyć jakąkolwiek różnicę).
Do środków tej grupy należą:
- Spray i aerozol Moskitol przeciw kleszczom. Zawierają 7% DEET i 0,2% alfacypermetryny, przeznaczone są do ochrony przed pasożytami krwiopijnymi podczas krótkich spacerów i pikników. Ich odpowiedniki – aerozol Kleszcz-Kaput w cenie około 6 zł za puszkę 125 ml oraz Gardex Naturin po 8 zł za butelkę 100 ml;
- Ataka – według kilku rankingów, najskuteczniejszy spray przeciw kleszczom dla człowieka w ogóle (co jednak jest nieco wątpliwe). Zawiera 15% DEET i 0,27% alfacypermetryny, jego cena wynosi około 8 zł za butelkę 100 ml;
- Ubojna Siła Antykleszcz od tego samego producenta, który wypuszcza produkty Mosquitall i Picnic. Zawiera 5% DEET i 0,2% alfacypermetryny, kosztuje około 6 zł za puszkę 150 ml. Jego odpowiednik – aerozol Moskill w cenie 6 zł za puszkę 100 ml;
- Gardex Baby z 8% DEET i 0,2% alfacypermetryny w składzie;
- Spray Tornado z 10% DEET i 0,25% alfacypermetryny. Kosztuje około 6 zł za butelkę 100 ml.
Jak widać, wszystkie te środki są ogólnie do siebie podobne, chociaż niektóre inne preparaty dostępne na rynku mogą mieć inny skład, w szczególności zawierać inne pyretroidy. Niemniej jednak będą one mniej więcej równie skuteczne.
Takie środki nanosi się wyłącznie na odzież lub sprzęt, nie można nimi przetwarzać skóry ani włosów.
Zasady stosowania środków, w tym u dzieci
Niezależnie od składu preparatu należy uważać, aby nie dostał się on na błony śluzowe nosa, oczu i ust, do dróg oddechowych ani przewodu pokarmowego. Podczas nakładania środka na skórę lub odzież należy kierować pojemnik z dala od twarzy, a jeśli środek jest rozpylany na twarz w celu ochrony przed komarami, to w momencie rozpylania roztworu należy wstrzymać oddech, zamknąć usta i oczy. Po rozpyleniu środek należy zetrzeć z brwi, aby nie dostał się do oczu.
Wszystkie preparaty z repelentami i akarycydami mają swoje ograniczenia dotyczące czasu ciągłego stosowania.
Na przykład środków z DEET nie można stosować bez zmywania z ciała dłużej niż 2 tygodnie z rzędu. Badania i opinie pokazują, że przy długotrwałym kontakcie ze skórą substancja może prowadzić do zaburzeń układu nerwowego. Jeśli takie preparaty są stosowane podczas wyprawy turystycznej lub prac polowych w warunkach ekspedycyjnych, należy je zmyć ze skóry przed snem, aby przez cały czas snu w schronieniu chroniącym przed kleszczami skóra „odpoczywała” od środka.
Natomiast środki na bazie pyretroidów, przy nieprawidłowym stosowaniu, przy kontakcie ze skórą, a tym bardziej przy dostaniu się do dróg oddechowych, mogą powodować zatrucia.
Kobietom w ciąży nie zaleca się nakładania sprayów przeciw kleszczom na ciało, ale można stosować preparaty do nanoszenia na odzież.
Dzieciom poniżej pierwszego roku życia nie wolno nakładać żadnych środków ani na ciało, ani na odzież. Generalnie nie potrzebują one jednak klasycznej ochrony przed kleszczami – nie pełzają po trawie podczas spacerów, nie przebywają w miejscach zakleszczonych, a wózek można zabezpieczyć przed pasożytami, opryskując jego nóżki i koła dowolnym preparatem akarycydowym.
W każdym przypadku (i przy stosowaniu dowolnego środka) wszelkie niepożądane reakcje organizmu na preparat wymagają natychmiastowego zaprzestania jego stosowania. Czerwona wysypka, częste, niekontrolowane kichanie, silny świąd, pieczenie, zapalenie skóry, objawy zatrucia – wszystko to jest powodem do natychmiastowego zmycia środka z ciała i zdjęcia nim nasączonej odzieży. Przed kleszczami można chronić się na inne sposoby, więc nie warto ryzykować silnego pogorszenia samopoczucia.
Dodatkowe proste i bezpłatne sposoby ochrony przed kleszczami
W terenie nie należy polegać wyłącznie na środkach przeciw kleszczom: zapewniają one co prawda wysoką, ale nie absolutną ochronę przed ukąszeniami pasożytów. Dobrym przykładem jest sytuacja, gdy naniesie się środek na nogi, a następnie przejdzie przez trawę z rosą – w ciągu 5–10 minut zostanie on skutecznie spłukany. A już kilkadziesiąt metrów dalej w tej samej trawie można złapać krwiopijcę.
Zawsze istnieje również ryzyko, że środek zostanie w domu lub akurat podczas spaceru zawiedzie jego rozpylacz…
W takich sytuacjach oraz ogólnie wszędzie tam, gdzie bytują kleszcze, warto podjąć działania, które maksymalnie zmniejszą prawdopodobieństwo ukąszenia. W tym celu:
- Jeśli to możliwe, należy unikać miejsc z wysoką trawą oraz ścieżek, którymi często przemieszczają się zwierzęta;
- Na łono natury zaleca się wychodzić w stroju maksymalnie zakrywającym ręce i nogi. Jeśli pogoda nie jest bardzo upalna, można założyć skarpetki i wsunąć w nie nogawki spodni, a koszulkę lub bluzę włożyć w spodnie. Jeśli jednak wsunięcie spodni w skarpetki nie jest możliwe, lepiej spacerować w szortach. Na odkrytych nogach łatwiej zauważyć pełznącego pasożyta niż ciągle podwijać nogawki i oglądać nogi. Jeśli to możliwe, warto używać kombinezonów przeciw kleszczom – są lekkie, „oddychają” i niezawodnie chronią przed kleszczami;
- W każdym razie podczas spaceru co 5–10 minut należy oglądać nogi. Kleszcze to stworzenia nieszybkie – nawet po dostaniu się na skórę pasożyt będzie długo po niej wędrował, szukając miejsca do wbicia się. Jeśli co 5–10 minut rzucimy okiem na nogi, uda się zauważyć pasożyta jeszcze przed wbiciem i zdjąć;
- Podczas dłuższego pobytu na łonie natury 2-3 razy dziennie zaleca się przeprowadzanie wzajemnych oględzin ciała, aby inna osoba mogła obejrzeć plecy, szyję, kark i usunąć kleszcze, które w przeciwnym razie mogłyby pozostać niezauważone.
- Podczas wycieczek turystycznych i wypraw nocować należy w namiotach z moskitierą lub, co najmniej, w śpiworach biwakowych.
Praktyka wielu turystów, wędkarzy i myśliwych pokazuje, że przy przestrzeganiu tych środków można przez tygodnie przebywać w tajdze lub w lesostepie opanowanym przez kleszcze i z powodzeniem unikać ich ukąszeń.
Interesujący przykład testowania środka odstraszającego kleszcze
Czy wanilia ochroni cię przed kleszczami: eksperyment
