Pluskwy domowe i środki do samodzielnej walki z nimi

Pluskwy domowe (z łaciny Cimex lectularius) to pasożyty zewnętrzne (ektopasożyty), które żywią się wyłącznie krwią, dlatego ich pojawienie się w domu człowiek odczuwa natychmiast. Na ciele pojawiają się liczne ślady po ukąszeniach, które swędzą i drapią, a sen staje się niespokojny. Jeśli nie podejmie się na czas działań w celu zwalczenia pluskiew domowych, sytuacja będzie się z każdym dniem pogarszać.

Wiele osób bezskutecznie walczy z pluskwami przez kilka miesięcy (a czasem nawet przez kilka lat), nie biorąc przy tym pod uwagę ważnych niuansów dotyczących biologii pluskiew domowych i sposobu ich rozprzestrzeniania się między mieszkaniami. Poniżej szczegółowo omówimy interesujące szczegóły z życia tych pasożytów, przeanalizujemy popełniane w praktyce błędy w walce z nimi, a także przedstawimy najskuteczniejsze podejścia, które pozwalają całkowicie oczyścić swoje mieszkanie z krwiopijców.

 

Jakie zagrożenie dla człowieka stanowią pluskwy domowe

Jeśli abstrahować od nieprzyjemnych odczuć po ukąszeniach pluskiew domowych, to można mówić o epidemiologicznej nieszkodliwości tych owadów w ogóle: do dziś nie zarejestrowano ani jednego przypadku, w którym pluskwa domowa swoim ukąszeniem zaraziłaby człowieka infekcją bakteryjną lub wirusową.

Pomimo tego, że pluskwy domowe – zwłaszcza w populacjach naturalnych – są nosicielami patogenów wielu chorób, żaden z tych wirusów i mikroorganizmów nie jest przenoszony podczas ukąszenia.

Poniższe zdjęcie przedstawia dorosłego osobnika pluskwy domowej podczas żerowania na krwi:

A tak wygląda larwa:

Więcej o larwach pluskiew i ulubionych miejscach ich kryjówek w mieszkaniu zob. w osobnym artykule.

To interesujące:

Podczas specjalnych badań naukowcy odkryli w organizmach pojedynczych pluskiew domowych kilkadziesiąt patogenów różnych chorób niebezpiecznych dla człowieka. W tym duru brzusznego, brucelozy, wąglika, leiszmaniozy, dżumy, tularemii, gorączki Q i innych.

Ku zaskoczeniu samych naukowców, patogeny te znajdowano wyłącznie w odchodach pluskiew oraz w ich narządach wewnętrznych. Żaden z nich nie był przenoszony podczas ukąszenia. Z ewolucyjnego punktu widzenia jest to bardzo korzystne dla pasożytów: im mniejsze ryzyko dla żywiciela, tym większe szanse pluskiew na zachowanie głównego źródła pożywienia.

Do dziś nie udokumentowano ani jednego przypadku przeniesienia przez pluskwy domowe wirusa HIV lub wirusowego zapalenia wątroby.

Mimo to ukąszenie pluskwy domowej może wiązać się z pewnymi problemami, wśród których szczególnie wyróżnia się:

• Reakcje alergiczne na ukąszenie. Według statystyk, alergia na ukąszenia pluskiew w takiej czy innej postaci występuje u 80% ludzi. Takimi objawami może być pojawienie się grudek, rozległe zaczerwienienia, swędzenie i ból, niezwykle rzadko – nawet wstrząs anafilaktyczny;
• Stany zapalne, uszkodzenia skóry, krostki powstające przy drapaniu miejsc ukąszeń. Przez takie mikrozadrapania drobnoustroje chorobotwórcze łatwiej wnikają do organizmu człowieka;
• Niedokrwistość z niedoboru żelaza u dzieci. Jest to bardzo rzadkie następstwo ukąszeń pluskiew domowych. Występuje przy bardzo dużej liczbie jednocześnie kąsających pasożytów, gdy ilość wysysanej przez nie krwi jest znaczna, a działanie ich śliny prowadzi do pewnych zmian w składzie krwi;
• Warto również odnotować ogólne zmęczenie oraz zwiększoną drażliwość spowodowaną złym snem.

Uwaga

Według statystyk 70% ofiar pluskiew domowych nie odczuwa ich ukąszeń. To właśnie dlatego pasożyty te aktywnie opanowują miasta: w wielu mieszkaniach ludzie nawet nie podejrzewają, że nocą wysysają im krew owady.

Same ukąszenia pluskiew domowych wyglądają dość charakterystycznie: są ułożone w linii po cztery-pięć czerwonych punktów. Ze wszystkich owadów krwiopijnych pluskwy domowe są jedynymi, które dla nasycenia ssą krew kolejno z kilku ranek.

Ale nie tylko po tym można rozpoznać pluskwy: ich wygląd zewnętrzny jest również dość specyficzny.

 

Jak wyglądają domowe pluskwy, ich larwy i jaja

Pluskwa domowa ma płaskie, szerokie ciałko. Głodna, staje się prawie okrągła patrząc z góry. Ze względu na brak skrzydeł na jej ciele zawsze dobrze widoczne są przewężenia w miejscach połączeń segmentów odwłoka. Każdy osobnik ma na głowie dwoje oczu.

Dorosłe pluskwy domowe mają jednolite brązowe ubarwienie. Jeśli dany owad jest głodny, może być jasny, prawie rudy. Po nasyceniu krwią pluskwa domowa ciemnieje, czasami – prawie do całkowicie czarnego koloru.

Warto również przeczytać artykuł: Czym żywią się pluskwy i jak długo są w stanie przeżyć bez krwi człowieka.

Poniżej na zdjęciu pokazana jest głodna pluskwa domowa (po lewej) i najedzona (po prawej):

Ponadto ciało najedzonego pluskwy domowej staje się większe, wydłuża się i zwiększa swoją grubość w wyniku wypełnienia żołądka krwią. Taka pluskwa staje się podobna do bezskrzydłej larwy karalucha. Rozmiary ciała pluskwy domowej wahają się od 4 do 8 mm i praktycznie nie ma różnicy w rozmiarach między samcami a samicami.

Oto jeszcze kilka zdjęć pluskiew, które napiły się krwi:

Płaski kształt ciała pluskwy domowej dobrze chroni ją przed zgnieceniem przez osobę wiercącą się na łóżku. Jednak po napiciu się krwi pluskwa staje się bardziej podatna na zgniecenie. To właśnie zgniecione najedzone pluskwy pozostawiają na pościeli nieestetyczne brązowe plamy, które często są pierwszym sygnałem, że w pomieszczeniu pojawiły się pasożyty.

Uwaga

Niezależnie od wieku, pluskwa domowa podczas jednego żerowania może pobrać ilość krwi dwukrotnie przewyższającą masę jej ciała. Nic dziwnego, że larwy pluskiew rosną w niewiarygodnym tempie, a dorosłe samice mogą składać dość duże jaja praktycznie każdego dnia.

Larwy pluskiew domowych wyglądem przypominają dorosłe owady, ale mają mniejsze rozmiary i jaśniejsze ubarwienie. Małe larwy w najwcześniejszych stadiach rozwojowych, gdy są głodne, są wręcz przezroczyste, a po nasyceniu dobrze widać u nich kropelkę krwi w żołądku:

Jaja pluskiew wyglądają jak mocno zmniejszone ziarna ryżu. Mają ten sam biały kolor, wydłużony kształt i długość nie większą niż milimetr:

Pluskwy domowe można łatwo odróżnić od innych domowych owadów po budowie ciała:

• Różnica w stosunku do karaluchów. U karaluchów na tylnej części odwłoka znajdują się dwa charakterystyczne wyrostki, przypominające krótkie czułki. Pluskwy takich wyrostków nie mają. Ponadto, dorosłe karaluchy są większe od pluskiew, mają skrzydła i bardziej wydłużony odwłok;
• Różnica w stosunku do kleszczy. Z wyglądu pluskwy są mniej więcej podobne do kleszczy. W tym przypadku do rozpoznania wystarczy policzyć nóżki u pasożyta. Pluskwy, jak wszystkie owady, mają ich 6, a kleszcze, jako przedstawiciele rzędu pajęczaków, mają 8 nóżek;
• Różnica od mrówek. Kształt ciała mrówek jest powszechnie znany – te owady są smukłe i mają przewężenie w okolicy „talii”. U domowych pluskiew nawet larwy są szerokie i nie mają takiego przewężenia.

Powiększone zdjęcie pluskwy:

Z pchłami i wszami pluskwy są praktycznie niemożliwe do pomylenia ze względu na ich rozmiary: o ile te pierwsze są bardzo trudne do dostrzeżenia gołym okiem, o tyle pluskwy domowe są dobrze widocznymi owadami.

 

Skąd biorą się pluskwy w mieszkaniu

Pojawienie się pluskiew w mieszkaniu – zawsze niespodzianka dla ludzi, zwłaszcza jeśli mieszkanie jest czyste, zadbane i nigdy nie było w nim innych owadów (np. karaluchów). Czasami mieszkańcy budynków wielorodzinnych mają nawet wrażenie, że pasożyty pojawiły się w wielu mieszkaniach dlatego, że pluskwy zostały celowo podrzucone do klatki schodowej, aby potem lokatorzy płacili za usługi dezynsekcji.

W rzeczywistości pluskwy w większości przypadków pojawiają się w pomieszczeniu z innych powodów. Bardzo często są one przypadkowo wnoszone tutaj z meblami, sprzętem AGD lub rzeczami. Ponadto pasożyty same mogą wchodzić do pomieszczenia z sąsiednich mieszkań, z klatek schodowych, pomieszczeń gospodarczych, czasem nawet z poddaszy i piwnic. Główne źródła pasożytów to inne zamieszkane, zakażone pomieszczenia, w których ludzie albo nie podejrzewają obecności pluskiew (a one w tym czasie aktywnie się rozmnażają), albo wiedzą o owadach, ale ich nie usuwają.

Pluskwy dość szybko i łatwo przemieszczają się między mieszkaniami w budynkach wielorodzinnych. Nimfy ostatnich stadiów i osobniki dorosłe biegają wolniej niż karaluchy, ale i tak poruszają się na tyle szybko, że w ciągu kilku godzin nocnych są w stanie pokonać 30–40 metrów kanałami wentylacyjnymi, ścianami i szczelinami. A dzięki spłaszczonemu ciału larwy mogą przedostawać się tam, gdzie wydaje się, że nawet igłę trudno wbić. Nic dziwnego, że bez problemu przeciskają się przez szczeliny między ścianami, między moskitierą a ramą okna, w szczelinach między drzwiami wejściowymi a ościeżnicą.

Poniżej przedstawiono zdjęcia pokazujące, jak małe są larwy pluskiew:

Mówiąc prościej, jeśli jedno mieszkanie w budynku jest zarażone pluskwami, z dużym prawdopodobieństwem pasożyty przedostaną się do sąsiednich pomieszczeń. Tylko solidny remont i całkowite uszczelnienie wszystkich szczelin może ochronić mieszkanie przed przedostaniem się tych owadów z zewnątrz. Jeśli remont jest wykonany byle jak – wtedy proszę czekać na „gości”.

Uwaga

W lecie pluskwy mogą przenosić się z mieszkania do mieszkania po zewnętrznych ścianach budynku. Co więcej, mogą migrować nawet między oddzielnie stojącymi domami prywatnymi, jeśli odległość między nimi jest niewielka.

Innym bardzo powszechnym wariantem jest wniesienie pasożytów wraz z rzeczami i meblami. Najczęściej ma to miejsce po powrocie z delegacji, gdy w zarażonym hotelu długo przebywały rzeczy, torba, walizka – mogło się do nich dostać kilka osobników, które następnie bezpiecznie przeniosły się do mieszkania, zadomowiły się i zaczęły się rozmnażać.

Poniżej na zdjęciu pokazano pluskwy w ubraniu:

Jeszcze łatwiej wnieść pluskwy do domu wraz z meblami. Wystarczy kupić używany fotel lub kanapę, nie oglądając ich przed wniesieniem – w takiej sytuacji ludzie sami przynoszą do domu gniazdo pasożytów i już pierwszej nocy zaczynają je dokarmiać.

Wymienione powyżej przyczyny pojawienia się pluskiew w pomieszczeniu mogą wydawać się zbyt proste – tak proste, że nie zawsze ludzie są gotowi w to uwierzyć. Wielu tak bardzo nie wierzy, że w ich czystym i zadbanym mieszkaniu tak łatwo mogły pojawić się pluskwy, że skłonni są obwiniać sąsiadów. W niektórych przypadkach, gdy ludzie zaczynają podejrzewać obecność pluskiew w domu i ich szukać, od razu znajdują gniazda, nagromadzenie odchodów i jaja. Sprawia to wrażenie, że pasożyty pojawiły się nagle w dużych ilościach (podobno to najazd pluskiew od sąsiadów) – nigdy ich nie było, a tu nagle zaczęły kąsać.

W rzeczywistości takie masowe zarażenie – w większości przypadków to tylko iluzja. Nawet gdy pluskiew w pomieszczeniu jest już dość dużo, ich ukąszenia długo nie zwracają uwagi. Niektórzy ludzie prawie ich nie czują ze względu na indywidualne cechy skóry, inni początkowo zrzucają winę na komary, alergię lub zapalenie skóry, a same pluskwy zachowują się „ostrożnie” – kąsają rzadko (każdy osobnik żeruje co 3-4 dni), starannie się ukrywają, a ze schowań wychodzą rzadko i tylko w nocy.

To znaczy, że do momentu masowego rozmnożenia się pasożytów ludzie często nawet nie podejrzewają sąsiedztwa z nimi. A kiedy to sąsiedztwo staje się oczywiste, do tej pory niewidzialnych pluskiew domowych nagromadziło się już tak dużo, że wydaje się, jakby zajęły mieszkanie nagle i całą hordą.

Uwaga

Z tego powodu w praktyce często trudno jest ustalić, skąd dokładnie biorą się pluskwy w danym pomieszczeniu. Zazwyczaj od momentu początkowego zakażenia mieszkania do wykrycia krwiopijców przez mieszkańców mija dość dużo czasu (2-3 tygodnie, czasem nawet miesiące), a precyzyjne określenie daty zakażenia i źródła staje się problematyczne.

Tak czy inaczej, zupełnie nieuzasadnione są teorie, jakoby pluskwy zarażały tylko brudne i zaniedbane mieszkania, pojawiając się tam jako towarzysze braku higieny. W rzeczywistości mogą one pojawić się w każdym mieszkaniu – zarówno w ekskluzywnym nowym budownictwie, jak i w starym baraku. W przeciwieństwie do karaluchów, dla pluskiew nie mają znaczenia resztki jedzenia, a jedynie dostęp do źródła krwi, czyli samych mieszkańców.

I jeszcze: Skuteczne metody zwalczania pluskiew, które naprawdę działają w praktyce

Im wcześniej krwiopijcy zostaną wykryci, tym łatwiej będzie z nimi walczyć.

Głównym objawem obecności pluskiew w domu są ślady po ukąszeniach, regularnie pojawiające się u osób śpiących w pomieszczeniu. Z wyglądu ukąszenia przypominają komarze, ale czasami mogą być większe (wyglądają jak twarde, swędzące guzki). Ich główną cechą charakterystyczną jest układanie się w linie po 3-4 sztuki. Wynika to z faktu, że każda dorosła pluskwa podczas żerowania kąsa kilkakrotnie, przesuwając się po ciele o 2-3 centymetry po każdym ukąszeniu, w wyniku czego pozostaje taka „ścieżka”.

Przykłady „ścieżek” po ukąszeniach pluskiew domowych pokazano na zdjęciach poniżej:

Ukąszenia są również najczęściej wykrywane rano (pluskwy są bardziej aktywne pod koniec nocy).

O obecności pluskiew domowych świadczą także plamki krwi, które można znaleźć rano na pościeli. Powstają one, gdy przewracająca się przez sen osoba przygniecie najedzoną pluskwę. Czasami można wtedy znaleźć same pluskwy, ale zdarza się to bardzo rzadko.

Oto jak wyglądają plamy po nocnej uczcie pluskiew na pościeli:

Inne oznaki obecności pluskiew są mniej jednoznaczne. Na przykład wiadomo, że pluskwy domowe mają charakterystyczny zapach – w silnie zainfekowanym pomieszczeniu wyczuwalny jest zapach koniaku. Jednak na początkowym etapie, gdy pasożytów jest jeszcze niewiele, ten aromat może nie być wyczuwalny. Odchody i resztki chitynowego pancerza owadów również często nie zwracają na siebie uwagi, będąc typowymi składnikami kurzu domowego.

Jeśli czerwone plamy przypominające ukąszenia pojawiają się regularnie na ciele (zwłaszcza zimą, gdy na pewno nie ma komarów) – nie należy tego przypisywać alergii. Należy natychmiast poszukać pluskiew. W tym celu należy:

1. Dokładnie obejrzeć miejsca do spania w pomieszczeniu – materace na łóżkach, drewniane ramy, wewnętrzne przestrzenie sof, szwy i łączenia elementów mebli tapicerowanych (czarne punkty w tych miejscach będą świadczyć o obecności pasożytów);
2. Sprawdzić listwy przypodłogowe. Te znajdujące się w pobliżu miejsc do spania można nawet zdjąć i obejrzeć ich wewnętrzne strony, przylegające do ściany i podłogi;
3. Podnieść dywany na podłodze i brzegi linoleum (pod nimi również często żyją pluskwy).

Należy tutaj szukać samych pluskiew, ich nimf (pomniejszone kopie dorosłych owadów), jaj, pozostałości wylinki, odchody w postaci czarnych kropek. Po wykryciu pasożytów należy jak najszybciej rozpocząć ich zwalczanie, aby nie dopuścić do ich namnożenia się w jeszcze większej ilości.

Uwaga

Pluskwy mistrzowsko ukrywają się w miejscach, w których trudno nawet podejrzewać ich kryjówkę. Potrafią wspinać się w szczeliny między deskami ramy łóżka, chować się pod parkietem, pod sufitem napinanym, w jednostkach centralnych komputerów, w gniazdkach elektrycznych, w zabawkach dziecięcych, w doniczkach. Dlatego wykrycie nawet jednego pasożyta jest zwykle dowodem na to, że w domu jest ich wiele.

Do wykrywania pluskiew przydatna jest również następująca metoda: należy wstać o świcie – o 3-4 nad ranem – włączyć światło i obejrzeć pościel. Na białej pościeli owady są szczególnie dobrze widoczne i często można zobaczyć kilka osobników w różnym wieku.

W każdym razie ważne jest, aby pamiętać, że w ciągu dnia pluskwy w mieszkaniu spotyka się niezwykle rzadko. I jeśli nikt ich w domu nie widział, nie oznacza to, że ich nie ma – pasożyty prowadzą skryty tryb życia i rzadko rzucają się w oczy swoim ofiarom.

 

Tryb życia pasożytów, ich rozmnażanie i odżywianie w mieszkaniu

Pluskwy domowe są wyłącznie nocnymi owadami. Zmusić je do przemieszczania się w ciągu dnia może tylko zniszczenie miejsca ich skupienia (gniazda) lub działanie jakiegoś silnego preparatu.

Pluskwy są najbardziej aktywne w godzinach przedświtowych, od 3 do 6 nad ranem. To właśnie w tym czasie dochodzi do największej liczby ukąszeń. Dzięki swojej ruchliwości i dość dużej szybkości biegu pluskwy mogą w ciągu kilku minut dotrzeć z dowolnego zakątka mieszkania do łóżka, spędzić 20-25 minut na samym żerowaniu i szybko schować się do kryjówki.

W miejscach, w których pluskwy spędzają dzień, samice składają jaja:

Uwaga

Pluskwy domowe nie mają macicy – wszystkie dorosłe samice są do siebie podobne i zdolne do składania jaj.

Z czasem w najdogodniejszych dla owadów kryjówkach tworzą się duże skupiska pasożytów, które nazywa się również gniazdami, choć nie ma w nich żadnej struktury ani systematyki. Poniższe zdjęcia pokazują, jak mogą wyglądać gniazda pluskiew domowych:

Uwaga

Pluskwy domowe żerują raz na 5-10 dni. W dni, gdy najedzony owad trawi pokarm, przebywa w kryjówce i nie rzuca się w oczy. Dlatego właśnie w miejscach skupisk można znaleźć znacznie więcej osobników niż na łóżku czy w ogóle w pokoju w nocy.

Pluskwa domowa jest bardzo płodna. Każda samica składa w ciągu swojego życia ponad 300 jaj, średnio 4-5 każdego dnia.

Larwy pluskiew wylęgają się z jaj w 5-6 dniu, a po 4-5 tygodniach przekształcają się w dorosłe pasożyty.

W tym czasie linieją kilkakrotnie, a pozostałe po linieniu chitynowe osłonki mogą być dobrym wskaźnikiem obecności pluskiew domowych w domu.

 

Dlaczego wydaje się, że pluskwy nie gryzą wszystkich domowników

Co ciekawe, w wielu mieszkaniach ludzie mogą odnieść wrażenie, że pluskwy wykazują się dużą selektywnością przy wyborze ofiary. Powód jest prosty: u jednego członka rodziny rankiem odkrywane są liczne ślady ugryzień i silny świąd, a u drugiego na ciele nie ma ani jednego bąbla. Wydaje się, że pluskwy ugryzły tylko jedną osobę, a drugiej nie dotknęły.

Z tego powodu mnożą się teorie, że pluskwy domowe nie gryzą wszystkich ludzi. Powszechne jest przekonanie, że te pasożyty gryzą tylko osoby z określoną grupą krwi (lub czynnikiem Rh), preferując kobiety i dzieci (podobno mają cieńszą skórę, a krwiopijcy lepiej wyczuwają zapach krwi). W związku z tym rozpowszechniona jest myśl, że niektórzy szczęśliwcy mogą spokojnie nocować w zainfekowanym mieszkaniu i nikt ich nie ugryzie.

W rzeczywistości to błędne przekonania. Różnice w pozornym stopniu ugryzień wynikają z tego, że ludzie mają bardzo różną wrażliwość na ukąszenia pluskiew. Poniższy niewielki eksperyment wyraźnie pokazuje, że u niektórych osób po ugryzieniu nie pojawia się ani zaczerwienienie, ani swędzenie:

Jak już wspomniano powyżej, według statystyk tylko u około 30% ludzi ukąszeniom pluskiew towarzyszą silne objawy skórne. U pozostałych bąble i swędzenie w miejscach ugryzień ustępują dosłownie w ciągu 2-3 godzin, jeszcze zanim osoba się obudzi. Rano taka osoba może już nie mieć dobrze widocznych śladów na ciele i może się wydawać, że nikt jej w nocy nie ugryzł.

Taka wrażliwość zależy od kilku czynników, z których najważniejszym są indywidualne cechy reakcji organizmu na składniki śliny pluskwy. Ogólnie rzecz biorąc, wśród dorosłych mężczyzn jest więcej takich „niewrażliwych” osób. I odwrotnie, u kobiet i dzieci skóra jest średnio delikatniejsza i częściej reaguje na ukąszenia domowych pluskiew silnym podrażnieniem.

Uwaga

Niemniej jednak zdarza się, że zarówno kobiety, jak i nawet dzieci nie zauważają, że w nocy w ich mieszkaniu gryzą pluskwy. Z tego powodu zresztą mogą powstawać mieszkania-wylęgarnie pluskiew: ludzie w nich mieszkają, nie zauważają pasożytów, a pluskwy się tu rozmnażają i zaczynają rozpełzać się po sąsiednich pomieszczeniach.

Są jednak jeszcze inne niuanse. Wiadomo, że podczas poszukiwania ofiary pluskwy orientują się przede wszystkim na wydzielanie dwutlenku węgla wydychanego przez człowieka. Dorosły mężczyzna pod tym względem będzie dla nich znacznie bardziej widoczny i przyciągnie większą liczbę pasożytów – duży mężczyzna wydycha więcej dwutlenku węgla niż kobieta czy dziecko.

Uwaga

Opinia, że pluskwy nie gryzą osób, które mają podwyższone stężenie alkoholu we krwi, nie znajduje potwierdzenia w praktyce. Pasożyty równie aktywnie gryzą osoby trzeźwe, jak i te będące w stanie silnego upojenia alkoholowego.

Ponadto pozorna wybiórczość pluskiew może wynikać z całkiem prozaicznych przyczyn. Na przykład pasożyty mogą zająć jedną kanapę w pomieszczeniu (zobacz artykuł: Jak pozbyć się pluskiew z kanapy), spokojnie się w niej rozmnożyć i gryźć osobę, która na niej śpi – po prostu bliżej im do niej dotrzeć. Inni lokatorzy albo w ogóle nie będą cierpieć, albo ugryzień będą mieli znacznie mniej.

 

Metody walki

Ponieważ pluskwa domowa towarzyszyła człowiekowi przez całą historię cywilizacji, opracowano wiele sposobów walki z tymi pasożytami – od bezużytecznych zaklęć po silne chemiczne insektycydy.

Pluskwy domowe mają kilka cech biologicznych, które determinują specyfikę walki z nimi:

• Pluskwy są wrażliwe na temperaturę powietrza w pomieszczeniu. Normalnie czują się w zakresie temperatur od +10 do +30°C. W temperaturze powyżej 60°C pluskwy i ich jaja giną natychmiast, a w temperaturze poniżej +5°C owady wpadają w stan przypominający anabiozę.

Uwaga

Gdy temperatura w pomieszczeniu spadnie do 10–15°C, czas rozwoju larw pluskiew domowych do postaci dorosłych wydłuża się do trzech miesięcy. Jednocześnie wydłuża się również całkowity czas życia każdego osobnika. Natomiast jaja pluskiew w tej temperaturze praktycznie przestają się rozwijać.

• Pluskwy domowe szybko uodparniają się na różne chemiczne insektycydy. Dlatego producenci chemicznych środków do walki z pluskwami są zmuszeni do ciągłego udoskonalania swoich produktów: regularnie pojawiają się populacje pluskiew oporne na kolejne preparaty.

Uwaga

Na szczęście istnieją również preparaty, na które pluskwy nie mogą wykształcić odporności. Przykładem takiego preparatu jest „GEKTOR przeciwko pluskwom łóżkowym”, który w ogóle nie zawiera w swoim składzie tradycyjnie stosowanych pestycydów.

Podstawą środka jest drobny proszek hydrofilowego dwutlenku krzemu, który skutecznie niszczy owady poprzez ich odwodnienie. Ważne jest również to, że środek na pluskwy GEKTOR nie jest toksyczny – jest bezpieczny dla ludzi i zwierząt, nie wywołuje alergii i jest wygodny w domowym użytku, nawet dla osób nieprzygotowanych.

• Pluskwy domowe szybko migrują i rozprzestrzeniają się między pomieszczeniami. Dlatego pozbycie się ich z jednego mieszkania w zarażonym budynku nie gwarantuje, że za miesiąc lub dwa nie przedostaną się one od sąsiadów.

I jeszcze: Czy kiedykolwiek mierzyli Państwo, przy jakiej temperaturze umierają pluskwy? My je złapaliśmy i zrobiliśmy to – proszę obejrzeć wideo...

Biorąc pod uwagę te cechy pluskiew domowych, obecnie najczęściej stosuje się następujące metody walki z nimi:

• Zwalczanie pluskiew chemicznymi insektycydami. Ta metoda jest uważana za najskuteczniejszą przy zastosowaniu nowoczesnych, sprawdzonych preparatów. Większość z tych środków jest stosunkowo nieszkodliwa dla ludzi i zwierząt domowych, a ich prawidłowe użycie w wielu przypadkach pozwala pozbyć się pluskiew dosłownie w jeden dzień;
• Zwalczanie pluskiew metodami termicznymi – jest bardzo skuteczne, ale dość skomplikowane technicznie. Do niezawodnego usunięcia pluskiew z pomieszczenia używa się potężnych przemysłowych suszarek lub generatorów ciepła (dmuchaw termicznych) albo pomieszczenie jest wymrażane przy niskiej temperaturze powietrza na zewnątrz;
• Fizyczne metody zwalczania, polegające na użyciu odkurzacza lub kapcia. W przypadku silnego zainfekowania pomieszczenia nie dają one szczególnego efektu.

Obecnie bada się również możliwości biologicznego zwalczania pluskiew domowych. Znane są superpasożyty, które składają swoje jaja w ciałach larw pluskwy domowej. W późniejszym czasie larwy takiego owada niszczą nimfę pluskwy lub dorosłego osobnika.

Co więcej, całkiem niedawno odkryto grzyb pleśniowy, który atakuje kolonie pluskiew i prowadzi do ich śmierci. Jednak praktyczne zastosowanie takich biologicznych metod zwalczania jest dopiero opracowywane.

Zwalczaniem pluskiew domowych można zajmować się samodzielnie, ale można też w tym celu wezwać specjalne służby sanitarne.

Samodzielna walka będzie tańsza, ale będzie wymagać poważnej pracy i, być może, więcej czasu.

Wezwanie służb dezynsekcyjnych jest najbardziej uzasadnione, gdy pluskwy zainfekowały dużą liczbę sąsiednich mieszkań w budynku i konieczne jest szybkie i jednoczesne przeprowadzenie zabiegu we wszystkich pomieszczeniach.

W każdym razie należy pamiętać, że sukces w zwalczaniu pluskiew i długość tego procesu zależą od kilku czynników, z których najważniejsze to:

1. Skuteczność wybranego środka wobec danej konkretnej populacji pasożytów (preparat, który jest skuteczny w jednym domu, może być bezużyteczny w innym);
2. Jakość dezynsekcji pomieszczenia (jeśli wiele miejsc pozostało niepoddanych obróbce, pasożyty przetrwają);
3. Stan pomieszczenia i stopień zainfekowania sąsiednich mieszkań (można idealnie zdezynfekować mieszkanie skutecznym środkiem, ale pluskwy ponownie przedostaną się do niego od sąsiadów, jeśli w ścianach, podłodze lub suficie są przelotowe szczeliny i otwory).

 

Najskuteczniejsze środki, które pozwolą samodzielnie pozbyć się pluskiew

Praktyka profesjonalnych dezynsektorów oraz osób, które samodzielnie zwalczały pluskwy, pokazuje, że w typowych przypadkach skuteczne mogą być nawet zwykłe środki owadobójcze, dostępne na pobliskim targu lub w supermarkecie.

Łatwo się o tym przekonać: wystarczy kupić najtańszy preparat, złapać pluskwę w domu, umieścić ją w słoiku i spryskać środkiem. Jeśli pasożyt zginie, oznacza to, że nie jest na niego odporny. Z dużym prawdopodobieństwem cała populacja zamieszkująca dom jest wrażliwa na ten środek i przy prawidłowym zastosowaniu wyginie.

Uwaga

Sytuacje, w których część pluskiew w domu jest wrażliwa na środek, a część odporna, zdarzają się niezwykle rzadko.

Tak więc w większości przypadków skuteczne są takie dostępne preparaty, jak:

1. Ogrodowy Karbofos, Fufanon, Duplet, Medilis-Malation – wszystko to środki na bazie malationu;
2. Aerozole z serii Raid;
3. Dichlorfosy różnych marek;
4. Aerozole Raptor.

I inne. Mimo to, ze względu na ich dostępność, pluskwy są nimi najczęściej zwalczane, przy czym czasami robi się to nieprawidłowo. W rezultacie u niektórych osobników rozwija się odporność na te środki, która jest przekazywana potomstwu i utrwala się – pojawia się populacja odporna na konkretną substancję czynną.

Tam, gdzie pluskwy nie miały styczności z takimi preparatami, zachowują na nie wrażliwość i mogą być skutecznie wytępione.

Istnieją również insektycydy, na które domowe pluskwy nie są obecnie odporne. Przynajmniej nie są znane przypadki, aby te substancje nie niszczyły pasożytów. Do takich substancji należą:

1. Lambda-cyhalotryna – wchodzi w skład preparatów Lambda-Zone, Get Express, Abzac;
2. Fention – jest substancją czynną środków Palacz, Dobrochim FOS, Medilis Super.

Obecnie wymienione środki są skuteczne przeciwko wszystkim populacjom pluskiew.

Wiele preparatów do zwalczania pluskiew dostępnych jest w postaci koncentratów do rozcieńczania i późniejszego oprysku (opcja ekonomiczna) lub w postaci gotowych do użycia aerozoli. Wszystkie te środki pozwalają na samodzielne przeprowadzenie zabiegu i pozbycie się pluskiew dosłownie w jeden dzień.

Jednak na rynku dostępne są również środki w innych formach:

1. Insektycydowe świece dymne (Samuro, Cichy Wieczór, City i in.), podczas spalania których insektycyd uwalnia się wraz z dymem i przenika nawet do najtrudniej dostępnych zagłębień i szczelin. Są dobre, ponieważ pozwalają zniszczyć pluskwy nawet w najtrudniej dostępnych miejscach.
2. Suche proszki (Czysty Dom, Fenaksyna, Pyretrum), rozsypywane w pomieszczeniu, które działają, gdy owad przebiega po warstwie preparatu, a cząsteczki środka przyklejają się do nóg i ciała pasożyta. Są dobre ze względu na względną prostotę stosowania, ale walka z pluskwami przy użyciu wyłącznie środków proszkowych może ciągnąć się kilka tygodni. Należą tu również proszki na bazie dwutlenku krzemu – Hektor oraz Ekokiller;
3. Insektycydowe kredki (Maszeńka, Tornado, chińskie ołówki), których zasada działania jest całkowicie analogiczna do suchego proszku. Są skuteczne przeciwko pluskwom, ale działają wolno.
4. Taśmy klejące – środki bezpieczne dla ludzi i zwierząt. Są proste w użyciu, ale przy użyciu samych lepkich pułapek wyprowadzenie pluskiew zajmie dość dużo czasu. Doskonale nadają się do obłożenia miejsca do spania na obwodzie. Można również umieścić lepkie pułapki pod nogami sofy lub łóżka.

W większości przypadków najszybciej pozbyć się pluskiew można poprzez rozpylenie rozcieńczonych koncentratów lub gotowych do użycia środków z aerozolowych pojemników. Środki innych typów warto stosować dla zwiększenia niezawodności zabiegu oraz w ramach działań profilaktycznych.

Poniżej wymieniono jedne z najskuteczniejszych środków na pluskwy domowe, przy czym różnych typów – łącząc je, można samodzielnie wytępić pasożyty z pomieszczenia w dość krótkim czasie:

1. Lambda-Zona (Korea Południowa) i Get Express (Jekaterynburg, Rosja) – preparaty na bazie lambda-cyhalotryny. Są wysoce skuteczne praktycznie przeciwko wszystkim owadom, mało toksyczne dla ludzi i zwierząt domowych, nie mają silnego zapachu.
2. Palach z fentionem jako substancją czynną. Przystosowany do zastosowań domowych, niszczy nawet te populacje pasożytów, które są odporne na pyretroidy;
3. Proszek Hektor (pod linkiem na dole artykułu znajdą Państwo także wideo, gdzie testowaliśmy Hektora na pluskwach) – preparat na bazie drobnoziarnistego dwutlenku krzemu. Truje pluskwy powoli, ale skutecznie – giną po przebiegnięciu po proszku. Maksymalnie bezpieczny dla ludzi i zwierząt domowych;
4. Get Total – flagowy preparat marki Get, wystarczająco skuteczny na pluskwy i przy tym bezpieczny dla stałocieplnych (roztwór powstający przy rozcieńczeniu koncentratu zawiera mikrokapsułkowany chloropiryfos – wysoce skuteczny fosforoorganiczny insektycyd);
5. Dobrochim Mikro – również na bazie chloropiryfosu;
6. Środek Raid przeciwko pełzającym i latającym owadom o zapachu lawendy – bardzo szybko działający preparat w aerozolu (tutaj można znaleźć wideo, w którym przetestowaliśmy ten środek na karaczanach);
7. Ksulat Mikro, godny uwagi, ponieważ zawiera w swoim składzie aż trzy substancje czynne – cypermetrynę, tetrametrynę i piperonylobutoksyd. Dzięki temu prawdopodobieństwo odporności owadów na niego jest minimalne;
8. Tetryks – holenderski preparat, którego substancjami czynnymi są metafos i cypermetryna. Ma silny zapach i jest dość toksyczny dla ludzi oraz zwierząt domowych;
9. Avalon na bazie temefosu – profesjonalny środek stosowany w mieszkaniach przez dezynsektorów. Wysoce skuteczny, nieprzyjemnie pachnie i sprzedawany jest tylko w dużych opakowaniach, przez co niezbyt nadaje się do użytku domowego;
10. I wreszcie zwykła lepka taśma na muchy – przy prawidłowym zastosowaniu można za jej pomocą wyłapać wszystkie pluskwy w pomieszczeniu, włączając w to najmniejsze larwy.

Istnieją również liczne pozytywne opinie o skutecznym stosowaniu generatorów pary i parownic do walki z pluskwami. Szczególnie obróbka gorącą parą pomaga przy niszczeniu pasożytów w zakładkach materacy.

Uwaga

Różne domowe sposoby walki z pluskwami i ich odstraszania są w większości mało skuteczne. Można długo zalewać listwy przypodłogowe naftą, denaturatem, octem, próbować odstraszać pasożyty piołunem lub wrotyczem, jednak to bardzo rzadko przynosi pożądany efekt.

Żadnego efektu nie dają również elektroniczne odstraszacze pluskiew (ultradźwiękowe i magnetyczno-rezonansowe), aktywnie reklamowane dziś w internecie.

I jeszcze ważna kwestia: żaden środek, nawet najsilniejszy, bez dodatkowych działań profilaktycznych nie gwarantuje, że domowe pluskwy zostaną zniszczone na zawsze i już się nie pojawią. Jeśli raz pasożyty dostały się do mieszkania, z mniejszym lub większym prawdopodobieństwem mogą się tu dostać ponownie – za tydzień, miesiąc, rok.

Dlatego rozważmy podstawowe zasady profilaktyki ponownego pojawienia się pluskiew w pomieszczeniu…

 

Profilaktyka ponownego pojawienia się pasożytów w mieszkaniu

Ochrona profilaktyczna pomieszczenia przed pluskwami polega na wyeliminowaniu wszelkiej możliwości przedostania się tych pasożytów do środka.

W tym celu należy podjąć oczywiste, ale nie zawsze łatwe środki:

1. Usunąć wszelkie szpary, otwory i inne bezpośrednie przejścia do mieszkania z sąsiednich pomieszczeń. Można je zamknąć pianą montażową, szpachlą, silikonem – ważne, aby wyeliminować wszystkie drogi komunikacji z innymi mieszkaniami. Bezsensowne jest rozkładanie w takich „bramach wejściowych” dla pasożytów piołunu, sypanie tam pyłów lub nalewanie nafty – prędzej czy później nawet przez takie przeszkody przedostaną się pojedyncze osobniki. Jeśli natomiast nie będzie żadnych otworów, pasożyty nie będą miały szans się przez nie przedostać. Otwory i szpary mogą znajdować się za tapetami, za listwami przypodłogowymi, pod sufitami podwieszanymi, w osłonach rur kanalizacyjnych i wodociągowych, w kanałach wentylacyjnych;
2. Wzmocnić ochronę kratek wentylacyjnych. Czasami warto wymienić je na nowe, z bardzo drobną siatką;
3. Przykleić gumowe uszczelki do drzwi wejściowych, pozbyć się szczelin w ramach okiennych;
4. Przy zakupie używanych mebli należy je skrupulatnie obejrzeć, w miarę możliwości rozebrać, aby upewnić się, że w środku nie ma pluskiew domowych;
5. Po wypoczynku lub pobycie w hotelach czy motelach należy dokładnie sprawdzać rzeczy, torby i buty;
6. Po odwiedzeniu mieszkań i domów, w których przypuszczalnie mogą być pluskwy, prać zarówno rzeczy, jak i buty;
7. Z pomieszczeń zainfekowanych pluskwami nie przynosić ze sobą rzeczy, toreb, walizek, ubrań. W ostateczności wszystko to dokładnie odkazić i wyprać przed wywozem.

Zob. osobny, szczegółowy artykuł na ten temat: Profilaktyka pojawienia się pluskiew w mieszkaniu.

Te środki mogą wydawać się przesadne. Jednak to właśnie one uchronią przed kolejnym długotrwałym sąsiedztwem z krwiopijcami, nawet jeśli cały budynek wielorodzinny jest nimi zainfekowany. Większość ofiar pasożytów nawet nie podejrzewa, że pluskwy mogą przywędrować do nich po zewnętrznej ścianie domu (w ciepłym sezonie) i dostać się w szczelinę między moskitierą a ramą, mogą przecisnąć się przez gniazdko elektryczne lub w wąską szczelinę między ścianką rury pionu wodociągowego a płytą betonową. Albo po prostu „przyjechać” w torbie z hotelu, w którym nocował głowa rodziny w podróży służbowej.

Uwaga

Bezużyteczne jest próbowanie zabezpieczenia mieszkania poprzez rozkładanie pachnących ziół lub rozpylanie olejków eterycznych. Uważa się, że pluskwy się ich boją, jednak jeśli pasożyty są głodne, zapachy ich nie powstrzymają, nawet jeśli nie lubią danego aromatu.

Warto również powiedzieć kilka słów o jajach pluskiew. To właśnie one są powodem, że nawet po skutecznej dezynsekcji często konieczne jest wykonanie zabiegu utrwalającego. Rzecz w tym, że na rynku nie ma obecnie środków owadobójczych, które niezawodnie niszczyłyby jaja pluskiew – osłonka takich jaj jest skuteczną ochroną zarodka przed insektycydem.

W rezultacie po zabiegu z jaj wylęgają się młode larwy pluskiew domowych, a już kilka godzin po pojawieniu się na świecie zaczynają szukać źródła pożywienia – człowieka. Jeśli larw jest niewiele, a po zabiegu środek utrzymał się na dużej liczbie powierzchni, to cała taka „młoda generacja” ginie w pierwszych godzinach życia i już nikomu nie przeszkadza. Jeśli jednak inwazja była silna, jaj i larw było bardzo dużo, a powierzchnie w mieszkaniu zostały potraktowane niskiej jakości, to część tych larw przeżywa, linieje do nimf i zaczyna aktywnie rosnąć i kąsać ludzi.

Dlatego właśnie w ramach profilaktyki zaleca się przeprowadzenie powtórnego zabiegu po 2-3 tygodniach od pierwszej dezynsekcji. Okres inkubacji jaj pluskiew w normalnych warunkach wynosi 5-15 dni (w zależności od temperatury w pomieszczeniu). W związku z tym w ciągu pierwszych dwóch tygodni po zabiegu ze wszystkich jaj, które zostały złożone przed truciem, wyklują się larwy, ale nie zdążą jeszcze przekształcić się w dorosłe owady (średni czas rozwoju nimfy pluskwy do osobnika dojrzałego płciowo wynosi 25-30 dni). Jeśli wytruje się je w tym zakresie – od drugiego do czwartego tygodnia po pierwszym zabiegu – to więcej pluskiew w pomieszczeniu nie pozostanie.

Czy pojawią się one ponownie w przyszłości, będzie zależeć wyłącznie od skuteczności profilaktycznej ochrony zorganizowanej w pomieszczeniu. Przy dobrej izolacji mieszkania można zabezpieczyć się przed przedostaniem się pluskiew, nawet jeśli mają je wszyscy sąsiedzi.

 

Skąd biorą się pluskwy w mieszkaniu i jak z nimi walczyć

 

Przydatne wideo: 5 zasad wyboru firmy do zwalczania owadów